Η Ελλάδα δουλεύει περισσότερο στην ΕΕ: 39,6 ώρες την εβδομάδα και το τίμημα της εξάντλησης

Ωρες εργασίας Ελλάδα 2025: Τι μετρά ο αριθμός και τι δεν αποδεικνύει

Η μέτρηση αφορά τις πραγματικές εβδομαδιαίες ώρες στην κύρια εργασία για εργαζομένους 20 έως 64 ετών και συνδυάζει πλήρη και μερική απασχόληση. Δεν είναι το νόμιμο εβδομαδιαίο ωράριο, ούτε καταγράφει με ακρίβεια κάθε αδήλωτη ώρα. Επηρεάζεται από τη σύνθεση της απασχόλησης, επειδή χώρες με υψηλότερη μερική εργασία εμφανίζουν χαμηλότερο συνολικό μέσο όρο.

Το 2025 η Ελλάδα παρέμεινε πρώτη με 39,6 ώρες. Ακολουθούσαν Βουλγαρία και Πολωνία με 38,7, ενώ ο μέσος όρος της ΕΕ ήταν 35,9. Στο σύνολο της Ένωσης, οι μεγαλύτερες εβδομάδες εμφανίζονταν σε ειδικευμένους εργαζομένους γεωργίας, δασών και αλιείας με 42 ώρες και στους διευθυντές με 40,6 ώρες.

Γεγονός είναι η κατάταξη. Εκτίμηση είναι ότι πίσω της βρίσκονται η μεγάλη παρουσία μικρών επιχειρήσεων και αυτοαπασχολουμένων, η εποχικότητα του τουρισμού, η περιορισμένη μερική απασχόληση και η ανάγκη για πρόσθετο εισόδημα. Για να αποδειχθεί η βαρύτητα κάθε αιτίας χρειάζονται αναλυτικά δεδομένα ανά κλάδο, φύλο, ηλικία και μορφή σύμβασης.

Ο χρόνος εργασίας είναι κόστος ζωής. Δεν αρκεί να μετράμε πόσες ώρες παράγονται, αλλά πόση ασφάλεια και αξία επιστρέφουν στον άνθρωπο.

Η μεγάλη αντίφαση ανάμεσα σε ώρες, μισθό και παραγωγικότητα

Η πολιτική θέση ότι περισσότερες ώρες σημαίνουν ισχυρότερη οικονομία δεν επιβεβαιώνεται αυτομάτως από τη σύγκριση των χωρών. Ο χρόνος είναι μόνο ένας συντελεστής. Η παραγωγικότητα ανά ώρα εξαρτάται από εξοπλισμό, οργάνωση, δεξιότητες, έρευνα, διοίκηση, πρόσβαση σε χρηματοδότηση και το είδος της παραγωγής. Ένα κακοσχεδιασμένο σύστημα μπορεί να απασχολεί τον άνθρωπο περισσότερο και να παράγει λιγότερη αξία.

Η ακρίβεια και το πραγματικό κόστος ζωής εξηγούν γιατί αρκετοί εργαζόμενοι αποδέχονται υπερωρίες ή δεύτερη απασχόληση. Αυτό δεν είναι από μόνο του ελεύθερη επιλογή όταν το ενοίκιο, η ενέργεια και το καλάθι απορροφούν το εισόδημα. Η οικονομική ανάγκη μπορεί να μετατρέψει την τυπική συναίνεση σε πρακτικό μονόδρομο.

Άποψη της έρευνας είναι ότι η χώρα δεν χρειάζεται να εξιδανικεύει ούτε την αργία ούτε την εξάντληση. Χρειάζεται μεγαλύτερη αξία ανά ώρα, καθαρούς κανόνες και μισθό που επιτρέπει στον εργαζόμενο να ζει χωρίς να πουλά όλο τον διαθέσιμο χρόνο του. Η επιδότηση παραγωγικών επενδύσεων στο Νότιο Αιγαίο θα έχει κοινωνικό αποτέλεσμα μόνο αν η τεχνολογία βελτιώσει και την ποιότητα της εργασίας.

Το τίμημα σε υγεία, οικογένεια και ασφάλεια

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας και η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας έχουν συνδέσει την εργασία 55 ή περισσότερων ωρών την εβδομάδα με αυξημένο κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου και θανάτου από ισχαιμική καρδιοπάθεια σε σύγκριση με 35 έως 40 ώρες. Πρόκειται για παγκόσμια εκτίμηση κινδύνου και δεν πρέπει να μεταφερθεί μηχανικά στον ελληνικό μέσο όρο των 39,6 ωρών. Δείχνει, όμως, ότι η παρατεταμένη υπερεργασία δεν είναι ουδέτερη για την υγεία.

Η εξάντληση επηρεάζει επίσης την προσοχή, την οδήγηση, τη φροντίδα παιδιών και ηλικιωμένων και την ικανότητα του ανθρώπου να συμμετέχει στην κοινότητα. Στην Ελλάδα, όπου η οικογενειακή φροντίδα καλύπτει συχνά τα κενά δημόσιων υπηρεσιών, κάθε επιπλέον ώρα εργασίας μεταφέρεται σε κάποιον άλλον μέσα στο σπίτι, συνήθως χωρίς αμοιβή.

Τα εργατικά ατυχήματα και η πρόληψη δεν μπορούν να συζητούνται χωριστά από την κόπωση, τις ελλείψεις προσωπικού και την πίεση χρόνου. Δεν επιτρέπεται, όμως, να αποδίδεται κάθε ατύχημα στις πολλές ώρες χωρίς συγκεκριμένη διερεύνηση. Η αιτιώδης σχέση κρίνεται ανά περιστατικό από τις αρμόδιες αρχές.

Τι μπορεί να αλλάξει χωρίς συνθήματα

Πρώτο μέτρο είναι η πραγματική καταγραφή του χρόνου και η έγκαιρη πληρωμή κάθε υπερωρίας. Η ψηφιακή κάρτα μπορεί να βοηθήσει μόνο αν οι έλεγχοι εντοπίζουν την εργασία πριν από το χτύπημα ή μετά την αποχώρηση και αν ο εργαζόμενος μπορεί να καταγγείλει παράβαση χωρίς φόβο αντιποίνων.

Δεύτερο μέτρο είναι η ενίσχυση συλλογικών συμβάσεων, προβλέψιμων προγραμμάτων, δικαιώματος αποσύνδεσης και υπηρεσιών φροντίδας. Τρίτο είναι η επένδυση σε παραγωγικό εξοπλισμό, κατάρτιση και καλύτερη διοίκηση. Η αξιολόγηση κάθε αλλαγής πρέπει να δημοσιεύει ώρες, αμοιβές, ατυχήματα, παραγωγικότητα και οικογενειακό χρόνο, όχι μόνο αριθμό προσλήψεων.

Θέλουμε μια Ελλάδα που δουλεύει περισσότερο ή μια Ελλάδα στην οποία η εργασία αμείβεται, οργανώνεται και προστατεύεται καλύτερα; Τα δικά σας συμπεράσματα.