Καλός Σαμαρείτης: η πίστη που σταματά μπροστά στον ξένο

Καλός Σαμαρείτης: το ερώτημα που δεν μένει στη θεωρία

Η διήγηση αρχίζει με έναν νομοδιδάσκαλο που ρωτά τι πρέπει να κάνει για να κληρονομήσει την αιώνια ζωή. Στο κατά Λουκάν 10:25 έως 37, ο Ιησούς τον παραπέμπει σε όσα γνωρίζει ήδη: την αγάπη προς τον Θεό και τον πλησίον. Η γνώση δεν λείπει από τον συνομιλητή. Το πρόβλημα αποκαλύπτεται όταν ζητά να οριστεί ποιος ακριβώς ανήκει στους ανθρώπους που πρέπει να αγαπήσει. Αναζητά ένα όριο, ενώ ο Χριστός οδηγεί τη συζήτηση σε μια πράξη.

Η διάκριση έχει σημασία για τον πιστό που διαβάζει το Ευαγγέλιο σήμερα. Μπορεί να γνωρίζει λέξεις, τελετές και επιχειρήματα και να αναβάλλει διαρκώς την εφαρμογή τους. Μπορεί να υπερασπίζεται τη χριστιανική ταυτότητα της χώρας, αλλά να μη βρίσκει χρόνο για τον άνθρωπο της διπλανής πόρτας. Αυτή είναι θεολογική και ηθική αυτοκριτική, όχι στατιστική διάγνωση ολόκληρης της ελληνικής κοινωνίας. Απευθύνεται πρώτα σε εκείνον που ομολογεί την πίστη και ζητά να ζήσει σύμφωνα με αυτήν.

Ο άνθρωπος της παραβολής κατεβαίνει από την Ιερουσαλήμ στην Ιεριχώ, δέχεται επίθεση ληστών και εγκαταλείπεται μισοπεθαμένος. Δεν αναφέρεται όνομα, επάγγελμα, οικογενειακή κατάσταση ή τι είχε κάνει νωρίτερα στη ζωή του. Δεν έχουμε τα στοιχεία πραγματικού αστυνομικού περιστατικού. Έχουμε μια ευαγγελική παραβολή, δηλαδή διδακτική αφήγηση που παρουσιάζεται από τον Ιησού. Η ανωνυμία του τραυματισμένου υπηρετεί το κεντρικό δίλημμα: η ανάγκη του γίνεται ορατή πριν από οποιαδήποτε πιστοποίηση ότι ανήκει στους δικούς μας.

Περνούν ένας ιερέας και ένας Λευίτης. Το κείμενο λέει ότι βλέπουν και προσπερνούν. Δεν καταγράφει τις σκέψεις τους ούτε μια συζήτηση για τους λόγους της απομάκρυνσης. Επομένως, δεν μπορούμε να εμφανίσουμε ως βέβαιο ότι φοβήθηκαν συγκεκριμένη παγίδα, επικαλέστηκαν τελετουργικό κανόνα ή βιάζονταν για κάποια υπηρεσία. Τέτοιες εξηγήσεις υπάρχουν σε ερμηνείες, αλλά δεν είναι πληροφορίες της ίδιας της διήγησης. Το βέβαιο μέσα στην παραβολή είναι η απόσταση μεταξύ του βλέμματος και της φροντίδας.

Η απόσταση αυτή είναι δυσάρεστα αναγνωρίσιμη. Βλέπουμε ένα πρόβλημα, συμφωνούμε ότι υπάρχει και το μεταφέρουμε αμέσως σε κάποιον άλλο: στην οικογένεια, στην ενορία, στο κράτος, στους ειδικούς. Μερικές φορές η παραπομπή στον αρμόδιο είναι ακριβώς η σωστή πράξη. Άλλο όμως η υπεύθυνη παραπομπή και άλλο η βιαστική απαλλαγή από κάθε σχέση με τον άνθρωπο. Το κριτήριο είναι αν κάναμε κάτι που αυξάνει τις πιθανότητες να βοηθηθεί, ή αν απλώς βρήκαμε μια αξιοπρεπή φράση για να φύγουμε.

Ο Κύριλλος Αλεξανδρείας, στην Ομιλία 68 για το κατά Λουκάν, ερμηνεύει την παραβολή ως έλεγχο της υποκρισίας και της γνώσης που δεν γίνεται έργο. Η ιδιότητα του ιερέα και η φήμη του γνώστη του νόμου δεν επαρκούν, αν απουσιάζει η αγάπη στην πράξη. Πρόκειται για πατερική θεολογική ερμηνεία, την οποία διαβάζουμε σε αγγλική μετάφραση του 1859, όχι για μαρτυρία αυτόπτη του ευαγγελικού επεισοδίου. Το κύρος της δεν χρειάζεται να στηριχθεί σε μια τέτοια σύγχυση.

Η αυστηρότητα της ερμηνείας στρέφεται και προς όσους κατέχουν θεσμική ή θρησκευτική θέση. Μια στολή, ένας τίτλος ή μια δημόσια δήλωση πίστης δεν εξασφαλίζουν ότι ο αδύναμος θα προστατευτεί. Δεν δικαιολογείται όμως από την παραβολή συλλογική απαξίωση των ιερέων ή των ανθρώπων μιας άλλης θρησκείας. Ο έλεγχος αφορά την πράξη συγκεκριμένων προσώπων μέσα στη διήγηση και τη δυνατότητα όλων μας να μιμηθούμε την αδιαφορία τους. Όποιος χρησιμοποιεί το κείμενο μόνο για να κατηγορήσει μια ξένη ομάδα χάνει την αιχμή του.

Η θεολογική αφετηρία έχει σημασία: ο άνθρωπος δεν καλείται να γίνει αυτάρκης σωτήρας των άλλων. Καλείται να δεχθεί την αγάπη του Θεού και να της δώσει χώρο στη σχέση του μαζί τους. Αν θεωρήσει ότι όλα εξαρτώνται από τη δική του δύναμη, εύκολα θα περάσει από τον αρχικό ζήλο στην απογοήτευση ή στην ανάγκη ελέγχου. Η προσευχή μπορεί να τον βοηθήσει να δει με ταπείνωση τι του αναλογεί, τι πρέπει να εμπιστευτεί σε άλλους και πότε χρειάζεται να ζητήσει συγχώρεση επειδή η προσφορά του έγινε αφορμή υπερηφάνειας.

Εδώ ξεχωρίζει η αλλαγή που ζητά ο Χριστός από την απλή ηθική επίδειξη. Δεν καλούμαστε να αποδείξουμε ότι είμαστε ανώτεροι από τον ιερέα της ιστορίας. Καλούμαστε να αναγνωρίσουμε πότε ο δικός μας σωστός λόγος αφήνει έναν άνθρωπο στην ίδια αβοήθητη κατάσταση. Η αυτοεξέταση δεν χρειάζεται δημόσια εξομολόγηση στα κοινωνικά δίκτυα. Χρειάζεται μια αληθινή απάντηση για τις ευθύνες που γνωρίζουμε ήδη και αποφεύγουμε, μαζί με το θάρρος να αρχίσουμε από μία από αυτές σήμερα.

Το κόστος της αγάπης και ο άνθρωπος έξω από τον κύκλο μας

Ο Σαμαρείτης δεν παρουσιάζεται σαν συγγενής ή φίλος του τραυματισμένου. Η θρησκευτική και κοινωνική απόσταση μεταξύ Ιουδαίων και Σαμαρειτών αποτυπώνεται επίσης στο κατά Ιωάννην 4:9, στη συνάντηση του Ιησού με τη Σαμαρείτισσα. Η ανάδειξη ενός τέτοιου προσώπου ως υποδείγματος ελέους ανατρέπει τις εύκολες κατατάξεις. Η παραβολή δεν διδάσκει ότι η ταυτότητα δεν έχει κανένα περιεχόμενο. Διδάσκει ότι η ανάγκη του άλλου δεν χάνει το βάρος της επειδή η ταυτότητά του διαφέρει από τη δική μας.

Στο χωρίο 10:33 το κρίσιμο ρήμα είναι η ευσπλαχνία. Ωστόσο, η συγκίνηση αποκτά αμέσως συνέχεια. Ο Σαμαρείτης πλησιάζει. Αυτή η μικρή κίνηση αλλάζει τη θέση του: παύει να είναι παρατηρητής και γίνεται πρόσωπο που αναλαμβάνει ευθύνη. Δεν μας δίνεται ένας μεγάλος λόγος για την ανθρωπότητα. Δίνεται η επαφή με τον συγκεκριμένο άνθρωπο που βρίσκεται στον δρόμο του. Η χριστιανική ανάγνωση έχει εδώ μια πρακτική απαίτηση: η γενική αγάπη να βρει συγκεκριμένο αποδέκτη.

Στο επόμενο χωρίο περιγράφονται η περίδεση των τραυμάτων, το λάδι και το κρασί, η μεταφορά και η προσωπική περιποίηση στο πανδοχείο. Αυτά ανήκουν στον κόσμο της παραβολής. Δεν αποτελούν σύγχρονες ιατρικές οδηγίες και δεν δικαιολογούν αυτοσχέδια θεραπεία ενός τραυματία. Σήμερα η ευθύνη περιλαμβάνει να αναγνωρίζουμε τα όρια των γνώσεών μας και να ζητούμε κατάλληλη βοήθεια. Το πνευματικό νόημα βρίσκεται στην έμπρακτη φροντίδα, όχι στην πιστή αντιγραφή μιας αρχαίας τεχνικής όταν μπορεί να θέσει τον άνθρωπο σε κίνδυνο.

Η μεταφορά στο πανδοχείο δείχνει ότι η βοήθεια χρειάζεται τόπο όπου μπορεί να συνεχιστεί. Η ανακούφιση μιας στιγμής δεν αρκεί πάντα. Η ίδια αρχή φωτίζει τη φροντίδα ενός μοναχικού ηλικιωμένου, ενός ασθενούς ή ενός ανθρώπου που δεν μπορεί να χειριστεί μόνος του μια δύσκολη καθημερινότητα. Αυτές είναι σημερινές εφαρμογές της θεολογικής ανάγνωσης, όχι περιστατικά που καταγράφονται στο Ευαγγέλιο. Το ζητούμενο είναι να οργανώνεται μια συνέχεια, αντί να θεωρούμε ότι η πρώτη καλή πρόθεση εξαντλεί το καθήκον μας.

Η παράδοση των δύο δηναρίων στον πανδοχέα συνοδεύεται από ανάληψη ενδεχόμενης πρόσθετης δαπάνης. Το κείμενο δεν μας επιτρέπει να μετατρέψουμε αυθαίρετα το ποσό σε σημερινά ευρώ ούτε να υπολογίσουμε ακριβές κόστος νοσηλείας. Μας επιτρέπει να δούμε ότι η φροντίδα έχει υλικό αντίκρισμα και ότι ο βοηθός δεν κρατά τον έλεγχο όλων των σταδίων. Εμπιστεύεται μια ευθύνη σε άλλον, ενώ παραμένει συνδεδεμένος με την έκβασή της. Το καλό χρειάζεται συνεργασία και λογοδοσία.

Ο πανδοχέας συχνά μένει στο περιθώριο της ανάγνωσης. Χωρίς αυτόν, όμως, η φροντίδα δεν θα είχε την ίδια συνέχεια. Η παραβολή δεν περιγράφει τη δική του τελική στάση ούτε την ανάρρωση του τραυματία. Η αφήγηση σταματά στην ανάθεση και στην υπόσχεση. Αυτό το όριο εμποδίζει να κατασκευάσουμε ένα καθησυχαστικό τέλος που δεν υπάρχει στο κείμενο. Η πίστη δεν προσφέρει πάντα την πλήρη γνώση του αποτελέσματος πριν δράσουμε. Ζητά υπεύθυνη πράξη μέσα στις δυνατότητές μας και αντοχή στην αβεβαιότητα.

Η φροντίδα διαφέρει από την κτητικότητα. Αν βοηθώ μόνο με τον όρο ότι ο άλλος θα με ευγνωμονεί, θα συμφωνεί μαζί μου ή θα αλλάξει τις προσωπικές επιλογές του σύμφωνα με τις δικές μου, κινδυνεύω να μετατρέψω την ανάγκη του σε μέσο εξουσίας. Η χριστιανική θέση που υποστηρίζεται εδώ είναι ότι η αγάπη δεν ζητά τέτοια ανταλλάγματα. Αυτό δεν καταργεί την ειλικρινή συζήτηση, τις ηθικές πεποιθήσεις ή την ανάγκη ασφαλών ορίων. Καταργεί την απαίτηση να αγοράζουμε υπακοή προσφέροντας βοήθεια.

Ο Μιχαήλ Χούλης, θεολόγος, στην ερμηνεία που δημοσιεύει η Μητρόπολη Σύρου, τονίζει ότι ο άνθρωπος που έχει ανάγκη γίνεται πλησίον χωρίς ιδιοτελείς διακρίσεις. Διακρίνουμε την ερμηνευτική αυτή θέση από τις λεπτομέρειες της αρχικής παραβολής. Για παράδειγμα, το ευαγγελικό κείμενο μιλά για ζώο μεταφοράς, χωρίς να ορίζει είδος. Η ακρίβεια ακόμη και σε μια μικρή λεπτομέρεια έχει αξία: η δύναμη της ιστορίας δεν χρειάζεται πρόσθετες βεβαιότητες που δεν δίνει η πηγή.

Η φροντίδα χωρίς ανταλλάγματα και χωρίς θεσμικά άλλοθι

Η χριστιανική φροντίδα μπορεί να γίνει άλλοθι για να μη συζητούμε θεσμικές ευθύνες. Μια κοινωνία δεν δικαιούται να αφήνει ανθρώπους αβοήθητους επειδή υπάρχουν πρόθυμοι εθελοντές. Το νοσοκομείο οφείλει να παρέχει υπηρεσίες, ο αρμόδιος φορέας να εξετάζει το αίτημα, η διοίκηση να λογοδοτεί. Η προσωπική προσφορά μπορεί να καλύπτει ένα επείγον κενό και συγχρόνως να ζητά τη διόρθωσή του. Δεν υπάρχει χριστιανική υποχρέωση σιωπής απέναντι στην αδικία που επαναλαμβάνει την ανάγκη του διπλανού μας.

Το κατά Ματθαίον 25:31 έως 46 συνδέει την ανταπόκριση προς τον πεινασμένο, τον ξένο, τον ασθενή και τον φυλακισμένο με τη σχέση προς τον Χριστό. Πρόκειται για θεολογική διδασκαλία, όχι για πίνακα κοινωνικών επιδόσεων. Η βαρύτητά της είναι ότι η ανάγκη ενός ανθρώπου δεν αντιμετωπίζεται ως μικρή παρένθεση της πνευματικής ζωής. Μπαίνει στο κέντρο της. Έτσι η προσευχή και η λατρεία καλούνται να γεννούν διαφορετική στάση προς όσους συναντούμε, αντί να λειτουργούν ως άδεια απομάκρυνσης από αυτούς.

Η επιστολή Ιακώβου 2:17 διατυπώνει τον ίδιο έλεγχο της πίστης που μένει χωρίς έργα. Δεν χρειάζεται να μετατρέψουμε τη φράση σε διαγωνισμό ανάμεσα σε ανθρώπους που μετρούν δωρεές. Τα έργα δεν είναι εισιτήριο αυτοδικαίωσης ούτε μηχανισμός αγοράς της εύνοιας του Θεού. Στη χριστιανική ανάγνωση αποτελούν την έμπρακτη έκφραση μιας σχέσης που αλλάζει τον άνθρωπο. Η δοκιμασία είναι αν ο λόγος που επαναλαμβάνουμε αποκτά ζωή στις συνηθισμένες αποφάσεις μας, ιδίως όταν δεν υπάρχει κοινό που θα μας επαινέσει.

Για την ελληνική οικογένεια το ερώτημα γίνεται συγκεκριμένο όταν η φροντίδα συγκεντρώνεται διαρκώς στο ίδιο πρόσωπο. Δεν αρκεί οι υπόλοιποι να επαινούν την υπομονή του και να συνεχίζουν ανεπηρέαστοι. Χρειάζεται να μοιράζονται ώρες, μετακινήσεις και ευθύνες, με συμφωνία που μπορεί πράγματι να τηρηθεί. Η έρευνα για τη μακροχρόνια φροντίδα στην Ελλάδα εξετάζει τη σχετική κοινωνική πλευρά. Εδώ το χριστιανικό δίλημμα είναι αν η αγάπη που δηλώνουμε προς τον ασθενή περιλαμβάνει και τον άνθρωπο που εξαντλείται δίπλα του.

Η συγγένεια δεν εξασφαλίζει μόνη της την παρουσία. Αντίστοιχα, η απουσία συγγένειας δεν αποκλείει τη δυνατότητα φροντίδας. Ένας γείτονας μπορεί να προσφέρει μια σταθερή επίσκεψη που έχει συμφωνηθεί, ένας ενορίτης να βοηθήσει στη μεταφορά κατόπιν συνεννόησης, μια μικρή ομάδα να οργανώσει επαφή με αρμόδια κοινωνική υπηρεσία. Αυτές είναι προτεινόμενες πράξεις, όχι ισχυρισμοί ότι εφαρμόζονται παντού. Αποκτούν αξία όταν ο άνθρωπος που βοηθιέται έχει λόγο και όταν οι εμπλεκόμενοι γνωρίζουν τι μπορούν να προσφέρουν χωρίς να δίνουν ανεφάρμοστες υποσχέσεις.

Χρειάζεται επίσης προστασία από την κουλτούρα της δημόσιας έκθεσης. Η φωτογραφία ενός ευάλωτου ανθρώπου με μια σακούλα βοήθειας μπορεί να εξυπηρετεί περισσότερο εκείνον που την αναρτά παρά εκείνον που τη δέχεται. Δεν χρειάζεται να αρνηθούμε κάθε ενημέρωση για ένα κοινωνικό έργο. Χρειάζεται να ξεχωρίζουμε τη διαφάνεια της δράσης από την έκθεση της ταπείνωσης κάποιου. Μπορούμε να αναφέρουμε τι συγκεντρώθηκε, πού διατέθηκε και ποιος έλεγξε τη διαχείριση, χωρίς να μετατρέπουμε το πρόσωπο του βοηθούμενου σε απόδειξη της δικής μας καλοσύνης.

Η ανωνυμία του τραυματισμένου στην παραβολή βοηθά να δούμε αυτή τη λεπτή διαφορά. Η ανάγκη του δεν γίνεται αφορμή να αποκτήσει δημόσια ταυτότητα εξαρτημένου από έναν σωτήρα. Το αφηγηματικό ενδιαφέρον βρίσκεται στις πράξεις εκείνων που τον συναντούν. Στη σημερινή εφαρμογή, η αξιοπρέπεια του ανθρώπου περιλαμβάνει να μη νιώθει ότι οφείλει να παραδώσει την προσωπική του ιστορία για να λάβει υποστήριξη. Ούτε η ενορία ούτε ο εθελοντής χρειάζονται εξουσία πάνω σε όλη τη ζωή του για να καλύψουν μια συγκεκριμένη ανάγκη.

Η αγάπη προς τον ξένο δεν απαιτεί να καταργήσουμε κρίση και προσοχή. Απαιτεί να μην κάνουμε την προσοχή πρόσχημα καθολικής αδιαφορίας. Όταν ένα αίτημα χρειάζεται επαγγελματική εκτίμηση ή υπάρχει κίνδυνος εξαπάτησης, μπορούμε να συνεργαστούμε με αναγνωρίσιμη υπηρεσία, να προσφέρουμε συγκεκριμένη πρακτική βοήθεια και να ελέγξουμε τη διαδρομή της. Η δυσπιστία προς ένα ασαφές αίτημα δεν μας επιτρέπει να αποδώσουμε ανεντιμότητα σε όλους όσοι βρίσκονται σε ανάγκη. Η διάκριση προστατεύει ταυτόχρονα τον βοηθούμενο, τον βοηθό και την εμπιστοσύνη που κάνει δυνατή τη συνεργασία.

Πώς γίνεται η πίστη σταθερή παρουσία

Μια υπεύθυνη αρχή είναι να ρωτήσουμε τον άνθρωπο τι χρειάζεται, αντί να αποφασίσουμε μόνοι μας ποιο είδος βοήθειας θα μας κάνει να αισθανθούμε χρήσιμοι. Η απάντηση μπορεί να είναι διαφορετική από την προσδοκία μας: συντροφιά, μια διαδρομή, πληροφορία για μια υπηρεσία ή χρόνος για να μιλήσει. Το ότι κάποιος έχει ανάγκη δεν τον κάνει άφωνο. Η χριστιανική φροντίδα μπορεί να υπερασπίζεται την ελευθερία του ακόμη όταν οι δυνατότητές του είναι περιορισμένες, με σεβασμό στη συγκατάθεση και χωρίς να τον αντιμετωπίζει σαν έργο προσωπικής βελτίωσης.

Σε άμεσο κίνδυνο η πρώτη πράξη μπορεί να είναι η κλήση στο 112, τον δωρεάν ευρωπαϊκό αριθμό έκτακτης ανάγκης. Δίνουμε τη θέση και τις πληροφορίες που ζητούν οι αρμόδιοι και ακολουθούμε τις οδηγίες τους. Αυτό δεν είναι μια λιγότερο γενναία μορφή ελέους από μια αυτοσχέδια επέμβαση. Είναι τρόπος να κινητοποιηθεί η βοήθεια που πραγματικά χρειάζεται. Δεν υποκαθιστούμε τον διασώστη ή τον γιατρό επειδή η πρόθεσή μας είναι καλή. Η ευθύνη μετριέται και από την προσοχή στις συνέπειες των ενεργειών μας.

Στις ανάγκες που επαναλαμβάνονται, η συνέχεια χρειάζεται μικρή οργάνωση. Μια ενοριακή ομάδα μπορεί να έχει συγκεκριμένο συντονιστή, σαφή τρόπο επικοινωνίας και κατανομή διαθεσιμότητας. Οι άνθρωποι που προσφέρουν πρέπει να γνωρίζουν πότε ζητούν τη συνδρομή κοινωνικού λειτουργού ή άλλου επαγγελματία. Ο βοηθούμενος να ξέρει σε ποιον απευθύνεται και τι έχει συμφωνηθεί. Η πρόταση δεν εξιδανικεύει τις ομάδες ούτε θεωρεί την καλή πρόθεση εγγύηση ορθής λειτουργίας. Ζητά ένα πλαίσιο που περιορίζει την αυθαιρεσία και κάνει τη φροντίδα πιο αξιόπιστη.

Αξιοπιστία σημαίνει να τηρούμε όσα μπορούμε να υποσχεθούμε. Είναι προτιμότερη μια μικρή σταθερή δέσμευση από μια μεγάλη εξαγγελία που θα χαθεί όταν πάψει ο αρχικός ενθουσιασμός. Η επίσκεψη που έχει συμφωνηθεί, η έγκαιρη ενημέρωση αν αλλάζει το πρόγραμμα και η σαφής παράδοση μιας ευθύνης σε άλλον έχουν πνευματικό περιεχόμενο. Προστατεύουν τον άνθρωπο από μια δεύτερη εγκατάλειψη. Η αγάπη δεν απαιτεί να μην κουραστούμε ποτέ. Απαιτεί να μη βαφτίζουμε την απρόσεκτη αποχώρησή μας αναπόφευκτη μοίρα του άλλου.

Ο άνθρωπος που φροντίζει χρειάζεται και ο ίδιος φροντίδα. Αν παρουσιάσουμε την εξάντληση ως μοναδική απόδειξη αληθινής πίστης, μπορεί να εγκλωβίσουμε κάποιον σε μια κατάσταση που δεν αντέχει. Η εναλλαγή καθηκόντων, η ανάπαυση και η επαγγελματική υποστήριξη δεν ακυρώνουν την προσφορά. Τη βοηθούν να συνεχιστεί. Το θέμα συνδέεται με τη διάκριση πνευματικής και ψυχολογικής υποστήριξης: διαφορετικές ανάγκες ζητούν διαφορετικές αρμοδιότητες. Η προσευχή μπορεί να συνοδεύει την αναζήτηση βοήθειας, χωρίς να αποκλείει θεραπεία ή να ενοχοποιεί όποιον τη χρειάζεται.

Η παραβολή δεν υπόσχεται ότι όποιος πράττει με αγάπη θα προστατευτεί από κάθε θλίψη. Ούτε επιβεβαιώνει ότι μια καλή πράξη λύνει οριστικά όλες τις αιτίες ενός προβλήματος. Η χριστιανική ελπίδα που υπερασπιζόμαστε δεν στηρίζεται στην απουσία πόνου, αλλά στη δυνατότητα να μην παραδώσουμε όλη τη στάση μας απέναντι στον πόνο στην αδιαφορία. Μπορούμε να επιμένουμε στην προσευχή, να ζητούμε υποστήριξη και να συνεχίζουμε μια συγκεκριμένη πράξη, ακόμη όταν η έκβαση παραμένει δύσκολη. Δεν χρειάζεται να υποσχόμαστε θαύματα για να μιλήσουμε για ελπίδα.

Ένα προσωπικό βήμα είναι να συνδέσουμε την προσευχή με μια απόφαση που μπορεί να ελεγχθεί. Αν γνωρίζουμε ότι ένας άνθρωπος περιμένει επικοινωνία, να ορίσουμε πότε θα τηλεφωνήσουμε. Αν έχουμε αναλάβει ένα καθήκον, να το ολοκληρώσουμε ή να ενημερώσουμε εγκαίρως ότι αδυνατούμε. Αν παραλείψαμε κάτι που τον πλήγωσε, να αναγνωρίσουμε την παράλειψη χωρίς να απαιτούμε αμέσως συγχώρεση. Αυτές οι μικρές κινήσεις δεν μετρούν την αξία μας ενώπιον του Θεού. Δείχνουν αν επιτρέπουμε στην πίστη να αγγίξει εκείνα τα μέρη της ημέρας που συνήθως κρατούμε έξω από αυτήν.

Στο τέλος ο Ιησούς δεν ρωτά σε ποια κατηγορία ανήκε ο τραυματισμένος. Ρωτά ποιος έγινε πλησίον του. Η απάντηση στο Λουκά 10:37 δείχνει εκείνον που έκανε έλεος και ακολουθεί η προτροπή «Πορεύου και συ ποίει ομοίως». Η πίστη επιστρέφει στον δρόμο. Δεν μένει στην κατάταξη των άλλων, στην αγανάκτηση για την εποχή ή στη δημόσια επίδειξη ορθότητας. Το βάρος πέφτει στη δική μας δυνατότητα να πλησιάσουμε, να αναλάβουμε ένα μερίδιο και να αφήσουμε κάποιον λιγότερο μόνο.

Αυτός είναι ο απαιτητικός χριστιανικός προσανατολισμός: να δεχθώ ότι ο Χριστός μπορεί να αλλάξει τον τρόπο που χρησιμοποιώ τον χρόνο, τα χρήματα και τις βεβαιότητές μου. Να μη ζητώ πρώτα από τον ξένο να γίνει όμοιός μου, αλλά να αναγνωρίζω την ανάγκη του και να δρω με διάκριση. Αν η προσευχή μου δεν συναντά καμία τέτοια μετακίνηση, αξίζει να εξετάσω τι προστατεύω τόσο επίμονα μέσα μου. Ποιον άνθρωπο μπορούμε να πλησιάσουμε αυτή την εβδομάδα με μια συγκεκριμένη, ασφαλή και σταθερή πράξη φροντίδας; Τα δικά σας συμπεράσματα.