Ο άνθρωπος δεν είναι αριθμός

Ο άνθρωπος δεν είναι αριθμός: «Πολλῶν στρουθίων διαφέρετε»

Ο Χριστός λέει: «ἀλλὰ καὶ αἱ τρίχες τῆς κεφαλῆς ὑμῶν πᾶσαι ἠρίθμηνται· μὴ φοβεῖσθε· πολλῶν στρουθίων διαφέρετε». Η εικόνα είναι συγκλονιστική όχι επειδή ο Θεός μάς αποδίδει έναν αριθμό, αλλά επειδή γνωρίζει ολόκληρο το πρόσωπο. Εκεί όπου ο άνθρωπος βλέπει το ασήμαντο, ο Θεός βλέπει κάτι άξιο φροντίδας.

Η χριστιανική παράδοση δεν αντιμετωπίζει τον άνθρωπο ως μονάδα παραγωγής ούτε ως ανώνυμο μέλος μάζας. Το πρόσωπο έχει όνομα, ελευθερία, σχέση και δυνατότητα αλλαγής. Δεν εξαντλείται στο παρελθόν του, στο εισόδημά του, στην υγεία του ή σε μια πρόβλεψη αλγορίθμου. Αυτή η αξία δεν κερδίζεται και δεν αφαιρείται από μια υπηρεσία.

«Μὴ φοβεῖσθε· πολλῶν στρουθίων διαφέρετε». Κατά Λουκάν 12:7

Ο αριθμός είναι εργαλείο· η απανθρωποποίηση είναι επιλογή

Ένας αριθμός μητρώου δεν αφαιρεί από μόνος του την ψυχή του ανθρώπου. Οι κοινωνίες χρησιμοποιούν αριθμούς για να αποφεύγουν λάθη, να αποδίδουν δικαιώματα και να οργανώνουν κοινές υποχρεώσεις. Θα ήταν εύκολο αλλά επιπόλαιο να βαφτίσουμε κάθε ψηφιακό εργαλείο πνευματικό εχθρό.

Ο κίνδυνος γεννιέται όταν το εργαλείο αλλάζει θέση: όταν ο άνθρωπος πρέπει να αποδείξει ότι αξίζει επειδή το σύστημα τον βαθμολόγησε, όταν η πρόσβαση σε βασικά δικαιώματα εξαρτάται από αδιαφανή προφίλ ή όταν η εξαίρεση του αδύναμου θεωρείται αποδεκτό “σφάλμα”. Τότε δεν έχουμε απλώς τεχνολογία. Έχουμε μια επιλογή εξουσίας που προτιμά την κατηγορία από το πρόσωπο.

Η νέα εποχή μπορεί να γεμίσει πληροφορία και να αδειάσει νόημα

Το πνεύμα δεν χάνεται επειδή υπάρχει μια βάση δεδομένων. Ατροφεί όταν παραδίνουμε τη συνείδησή μας στη βολή, όταν η αδιάκοπη ροή εικόνων δεν αφήνει χώρο για σιωπή και όταν η αποδοχή των άλλων γίνεται ο μοναδικός καθρέφτης της αξίας μας. Μπορεί να είμαστε συνδεδεμένοι με χιλιάδες ανθρώπους και να μην αντικρίζουμε κανέναν.

Η ψυχή κινδυνεύει όχι από έναν κωδικό, αλλά από τη συγκατάθεση στην αδιαφορία: να αποδεχτούμε ότι ο φτωχός είναι κόστος, ο ηλικιωμένος βάρος, το αγέννητο παιδί στατιστική και ο αντίπαλος στόχος. Η αντίσταση αρχίζει με πράξεις που δεν χωρούν εύκολα σε μέτρηση, όπως το έλεος, η συγχώρηση, η θυσία και η παρουσία.

Νηφαλιότητα αντί φόβου

Ο χριστιανός δεν καλείται να ζει πανικόβλητος. Καλείται να διακρίνει. Να ζητά όρια στην παρακολούθηση και προστασία της ελευθερίας, χωρίς να μετατρέπει κάθε διοικητική αλλαγή σε βεβαιότητα καταστροφής. Να ελέγχει την εξουσία χωρίς να χάνει την αλήθεια. Να χρησιμοποιεί το εργαλείο χωρίς να λατρεύει την αποτελεσματικότητά του.

Το ουσιαστικό ερώτημα δεν είναι μόνο “τι αριθμό μου έδωσαν;”. Είναι “ποιον άνθρωπο γίνομαι;”. Κανένα μητρώο δεν μπορεί να απαντήσει γι’ αυτό. Και καμία νέα εποχή δεν μπορεί να μηδενίσει τον άνθρωπο όσο εκείνος θυμάται ότι το όνομά του δεν είναι απλώς καταχώριση: είναι κλήση σε σχέση, ευθύνη και ελευθερία.

Όταν η αποτελεσματικότητα γίνεται κριτήριο ανθρώπινης αξίας

Η νέα εποχή δεν μηδενίζει τον άνθρωπο μόνο επειδή του αποδίδει έναν αριθμό. Τον μηδενίζει όταν μετατρέπει τον αριθμό σε τελική κρίση για το αν αξίζει πίστωση, ασφάλιση, εργασία, περίθαλψη ή προσοχή. Ένα μοντέλο μπορεί να ταξινομεί πιθανότητες. Δεν γνωρίζει μετάνοια, θυσία, χαρακτήρα, αγάπη ή την ικανότητα ενός ανθρώπου να αλλάξει. Όταν η απόφασή του παρουσιάζεται ως ουδέτερη αλήθεια, η ευθύνη χάνεται πίσω από τον αλγόριθμο.

Η ηθική απαίτηση είναι να παραμένει άνθρωπος υπεύθυνος για κάθε απόφαση που επηρεάζει ουσιαστικά μια ζωή, να εξηγείται το κριτήριο και να υπάρχει δικαίωμα αμφισβήτησης. Η τεχνολογία μπορεί να οργανώνει πληροφορίες. Δεν μπορεί να ορίσει το μέτρο της αξιοπρέπειας. Αυτό το όριο είναι ταυτόχρονα χριστιανικό, ανθρωπιστικό και συνταγματικό.

Συμπέρασμα: το πρόσωπο προηγείται του συστήματος

Ο λόγος του Χριστού για τις μετρημένες τρίχες δεν περιγράφει μητρώο επιτήρησης. Δηλώνει ότι κανένας άνθρωπος δεν είναι αόρατος και αναλώσιμος. Η απάντηση στη νέα τεχνοκρατία δεν είναι ο φόβος για κάθε τεχνολογία, αλλά η άρνηση να γίνει η αποτελεσματικότητα ανώτερη από την ελευθερία, τη συνείδηση και την προσωπική ευθύνη.

Η κοινωνία χρειάζεται δικαίωμα σε ανθρώπινη ακρόαση, εξήγηση, ένσταση και δεύτερη ευκαιρία. Χρειάζεται χώρους όπου ο άνθρωπος δεν βαθμολογείται, δεν στοχεύεται και δεν μετατρέπεται σε προφίλ προς πώληση. Το πνεύμα δεν υπερασπίζεται με συνθήματα. Υπερασπίζεται κάθε φορά που αρνούμαστε να δεχθούμε ότι ένας φάκελος γνωρίζει ολόκληρη την αλήθεια ενός προσώπου.

Ο αριθμός μπορεί να μας εντοπίσει. Δεν μπορεί να μας εξαντλήσει.