Χρήστος Τριαντόπουλος: η παραπομπή για τα Τέμπη και το δικαίωμα στην αλήθεια

Χρήστος Τριαντόπουλος: ποιος ελέγχεται και τι έχει συμβεί μέχρι σήμερα

Ο Χρήστος Τριαντόπουλος δεν ήταν ένας τυχαίος επισκέπτης της δημόσιας διοίκησης. Είναι οικονομολόγος και βουλευτής Μαγνησίας της Νέας Δημοκρατίας, εκλεγμένος το 2023. Το επίσημο βιογραφικό της Βουλής καταγράφει τη θητεία του ως γενικού γραμματέα Οικονομικής Πολιτικής από τον Ιούλιο του 2019 και την ανάληψη καθηκόντων υφυπουργού στον Πρωθυπουργό τον Αύγουστο του 2021. Αργότερα υπηρέτησε ως υφυπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, έως τον Μάρτιο του 2025. Η ιδιότητα με την οποία συνδέεται η εξεταζόμενη περίοδος είναι εκείνη του υφυπουργού παρά τω Πρωθυπουργώ.

Αυτή η διάκριση χρειάζεται γιατί το σημερινό όνομα ενός υπουργείου δεν περιγράφει αυτομάτως τις τότε αρμοδιότητες. Δεν αρκεί να εμφανίζεται κάποιος σε μια σύσκεψη για να αποδειχθεί ποινική ευθύνη. Πρέπει να προσδιοριστούν το υπηρεσιακό του καθήκον, η γνώση που είχε, η πράξη ή παράλειψη που του αποδίδεται και η σχέση της με τη βλάβη. Αντίστοιχα, ένα υψηλό αξίωμα δεν αποκλείει την ευθύνη επειδή άλλες υπηρεσίες εκτελούσαν τις εργασίες. Αυτά είναι τα ζητήματα που οφείλει να εξετάσει η δικαστική διαδικασία με συγκεκριμένα αποδεικτικά μέσα.

Η διαδρομή της υπόθεσης έχει ήδη πρωτογενή κοινοβουλευτικά ίχνη. Η επίσημη καταχώριση της συνεδρίασης της ειδικής επιτροπής στις 20 Μαρτίου 2025 αναφέρει προκαταρκτική εξέταση για ενδεχόμενη παράβαση καθήκοντος, με αναφορά στο άρθρο 259 του Ποινικού Κώδικα και στο διάστημα 3 έως 6 Μαρτίου 2023. Στην ημερήσια διάταξη περιλαμβανόταν και επιστολή του Τριαντόπουλου της 18ης Μαρτίου. Η καταχώριση αποδεικνύει το αντικείμενο και την ύπαρξη της συνεδρίασης, όχι την αλήθεια κάθε καταγγελίας.

Στις 29 Σεπτεμβρίου 2026 η εξέλιξη ήταν πλέον δικαστική. Το ρεπορτάζ της Καθημερινής για την παραπομπή ανέφερε ότι το Δικαστικό Συμβούλιο ακολούθησε την εισαγγελική πρόταση και παρέπεμψε τον πρώην υφυπουργό για παράβαση καθήκοντος σε βαθμό πλημμελήματος. Η εξέλιξη διασταυρώνεται με την ΕΡΤ, το Euronews και, κυρίως, με την προσωπική δήλωση του ίδιου. Έτσι το γεγονός της παραπομπής διαχωρίζεται από την ερμηνεία των πράξεων που θα εξεταστούν στο ακροατήριο.

Μαζί του παραπέμπονται τέσσερα ακόμη πρόσωπα που είχαν θέσεις ευθύνης την περίοδο της τραγωδίας: ο τότε περιφερειάρχης Θεσσαλίας Κώστας Αγοραστός, ο πρώην γενικός γραμματέας Πολιτικής Προστασίας Βασίλης Παπαγεωργίου, ο τότε αστυνομικός διευθυντής Λάρισας Αγάπιος Χαρακόπουλος και ο επικεφαλής των πυροσβεστικών δυνάμεων στην περιοχή Ευάγγελος Φαλάρας. Η ονομαστική αναφορά έχει σημασία για την κατανόηση της υπηρεσιακής αλυσίδας. Δεν σημαίνει ότι όλοι είχαν ίδιο ρόλο, ίδιες αρμοδιότητες ή ίδια συμμετοχή. Η ευθύνη καθενός χρειάζεται εξατομικευμένη κρίση.

Την 1η Οκτωβρίου η υπόθεση πέρασε στο στάδιο προετοιμασίας της σύνθεσης του δικαστηρίου. Σύμφωνα με το CNN Greece για την επιστολή του προέδρου της Βουλής, ο Νικήτας Κακλαμάνης ζήτησε από το υπουργείο Δικαιοσύνης τον κατάλογο των υποψήφιων ανώτατων δικαστικών. Η εκτίμηση που μετέφερε το ρεπορτάζ ήταν ότι η διαδικασία θα μπορούσε να ολοκληρωθεί εντός Οκτωβρίου. Πρόκειται για αναμενόμενο επόμενο βήμα, όχι για επιβεβαιωμένη ημερομηνία έναρξης της δίκης.

Στις 8 Οκτωβρίου η ασφαλής περιγραφή είναι ότι υπάρχει παραπομπή και διαδικασία συγκρότησης του Ειδικού Δικαστηρίου. Από τις ελεγμένες δημόσιες πηγές δεν προκύπτει ακόμη απόφαση επί της ενοχής. Δεν υπάρχει λόγος να γράφεται η υπόθεση στον αόριστο ως τελειωμένη. Η ακρίβεια στο στάδιο δεν μειώνει τη σημασία του γεγονότος. Επιτρέπει στον αναγνώστη να καταλάβει τι έχει ήδη συμβεί, τι θα κριθεί και τι δεν μπορεί κανείς να προεξοφλήσει.

Η συγκεκριμένη υπόθεση αφορά τις ενέργειες μετά τη σύγκρουση. Δεν ταυτίζεται με όλες τις δίκες, τις τεχνικές έρευνες και τις πολιτικές ευθύνες των Τεμπών. Η σύγχυση αυτών των διαφορετικών διαδρομών επιτρέπει είτε να αποδίδεται σε ένα πρόσωπο το σύνολο της τραγωδίας είτε να απορρίπτεται ένας σοβαρός επιμέρους έλεγχος επειδή δεν καλύπτει τα πάντα. Η λογοδοσία απαιτεί ακριβώς το αντίθετο: να γνωρίζουμε ποιο συγκεκριμένο ζήτημα εξετάζεται κάθε φορά και ποια αποδεικτικά μέσα μπορούν να το φωτίσουν.

Ο τόπος της τραγωδίας και τα στοιχεία που έπρεπε να προστατευτούν

Η λέξη «μπάζωμα» κυριάρχησε στον δημόσιο διάλογο, αλλά από μόνη της δεν περιγράφει κάθε εργασία ούτε αποδεικνύει τον σκοπό της. Στον τόπο μιας καταστροφής μπορεί να χρειάζονται πρόσβαση διασωστών, μετακίνηση επικίνδυνων υλικών και επιχειρησιακές παρεμβάσεις. Το ερώτημα είναι πώς αυτές οι ανάγκες συνδυάζονται με την καταγραφή και διατήρηση των πειστηρίων, ποιος εγκρίνει κάθε μεταβολή και πότε. Η προστασία της ανθρώπινης ζωής και η προστασία της έρευνας χρειάζονται συντονισμό, όχι ανταγωνιστικές πρόχειρες επιλογές.

Υπάρχει ένα πρωτογενές τεχνικό τεκμήριο, χωριστό από την ποινική διαδικασία: η έκθεση διερεύνησης του ΕΟΔΑΣΑΑΜ για τα Τέμπη, RL01-2025, δημοσιευμένη στις 27 Φεβρουαρίου 2025. Στις παραγράφους 655 έως 659 καταγράφει απουσία συνολικής επιχειρησιακής διοίκησης, ανεπαρκή χαρτογράφηση του τόπου και ελλείψεις στην αρχική συλλογή στοιχείων, με απώλεια δυνητικά κρίσιμων πληροφοριών. Η έκθεση εξετάζει την ασφάλεια των μεταφορών. Δεν είναι δικαστική καταδίκη των πέντε παραπεμπόμενων.

Η διάκριση δεν είναι τυπική λεπτομέρεια. Μια έρευνα ασφάλειας μπορεί να δείξει ότι ένα σύστημα απέτυχε και ότι πρέπει να αλλάξει. Για να αποδοθεί ποινική ευθύνη σε συγκεκριμένο πρόσωπο χρειάζονται διαφορετικές αποδεικτικές και νομικές προϋποθέσεις. Το τεχνικό πόρισμα επομένως στηρίζει την ανάγκη ουσιαστικού ελέγχου της διαχείρισης του χώρου. Δεν επιτρέπει να μεταφερθεί αυτομάτως ένα γενικό εύρημα στη συνείδηση, στον σκοπό ή στην προσωπική ευθύνη κάποιου κατηγορουμένου.

Το περιεχόμενο του παραπεμπτικού βουλεύματος έγινε γνωστό μέσα από δημοσιογραφικές δημοσιεύσεις. Η Λία Κοντοπούλου στο iefimerida, στις 30 Σεπτεμβρίου, περιγράφει ότι το Συμβούλιο αποδίδει στους κατηγορουμένους παρεμβάσεις που δυσχέραναν τη συλλογή αποδεικτικών στοιχείων. Για τον Τριαντόπουλο αναφέρει ειδικά αποδιδόμενη παράλειψη αποτροπής διαμόρφωσης του χώρου, παρά υπηρεσιακή υποχρέωση. Το δημοσιευμένο σκεπτικό αφορά επίσης απομάκρυνση υλικών και επίστρωση με χαλίκια και πίσσα χωρίς προηγούμενη δικαστική έγκριση.

Οι αναφορές αυτές αποδίδονται στο βούλευμα όπως το παρουσιάζει το ρεπορτάζ. Το πλήρες πρωτότυπο δικαστικό έγγραφο δεν βρίσκεται εδώ στη διάθεση του αναγνώστη μέσω επίσημης δημόσιας ανάρτησης. Η επιφύλαξη αυτή πρέπει να παραμένει ορατή. Δεν είναι έντιμο να γράφεται ότι εξετάσαμε ανεξάρτητα ολόκληρη τη δικογραφία όταν έχουμε δημοσιευμένα αποσπάσματα. Είναι όμως εξίσου ανεπαρκές να αντιμετωπίζεται μια δικαστική παραπομπή σαν απλή τηλεοπτική ανταλλαγή ισχυρισμών χωρίς θεσμικό περιεχόμενο.

Εάν ένα υλικό έχει απομακρυνθεί χωρίς επαρκή καταγραφή, το πρόβλημα δεν λύνεται επειδή αργότερα μπορεί να βρεθεί κάποιο μέρος του αλλού. Χρειάζεται να γνωρίζουμε την αρχική θέση του, τη σχέση του με τα γειτονικά αντικείμενα, τον τρόπο μεταφοράς και τις αλλαγές που υπέστη. Αυτό είναι το ουσιαστικό νόημα της χαρτογράφησης και της διατήρησης μιας αλυσίδας τεκμηρίωσης. Η εκ των υστέρων φωτογραφία δεν απαντά αναγκαστικά στις ερωτήσεις που θα μπορούσε να απαντήσει μια συστηματική αρχική καταγραφή.

Για τις οικογένειες η συζήτηση περιλαμβάνει και την αναγνώριση των ανθρώπων τους, όχι μόνο την τεχνική ερμηνεία μιας σύγκρουσης. Στις δημοσιευμένες περιγραφές του βουλεύματος γίνεται αναφορά σε αποδεικτικά και βιολογικά υλικά. Η ακριβής επίδραση κάθε ενέργειας χρειάζεται εξέταση από τους αρμόδιους πραγματογνώμονες και το δικαστήριο. Αλλά το διακύβευμα είναι σαφές: ο σεβασμός προς τους νεκρούς περιλαμβάνει τη σχολαστική διαχείριση του χώρου, των ευρημάτων και των πληροφοριών που χρειάζονται οι συγγενείς.

Η συντακτική μας κρίση είναι ότι η δημόσια εξουσία οφείλει να αφήνει ελέγξιμο ίχνος όταν παρεμβαίνει σε τόπο τέτοιας τραγωδίας. Ποιος έδωσε μια οδηγία, με ποια αρμοδιότητα, σε ποιον χρόνο και με ποια έγκριση πρέπει να μπορούν να αποδειχθούν. Η έκτακτη ανάγκη εξηγεί την πίεση των πρώτων ωρών, αλλά δεν αρκεί ως καθολική απάντηση για κάθε μεταγενέστερη απόφαση. Η άποψη αυτή δεν αποφαίνεται ποιος είναι ένοχος. Ορίζει τι δικαιούται να περιμένει η κοινωνία από τη διοίκηση.

Δεν χρειάζεται να υιοθετηθεί οποιαδήποτε θεωρία για άγνωστα φορτία, χρηματισμό ή κρυφό σχέδιο για να είναι σοβαρό το ζήτημα των στοιχείων. Η προστασία τους έχει αυτοτελή σημασία, ανεξάρτητα από το τι τελικά αποδεικνύει κάθε τεχνική ή ποινική έρευνα. Όταν η συζήτηση μετακινείται διαρκώς σε ανεπιβεβαίωτες ερμηνείες, μπορεί να χαθεί η πιο συγκεκριμένη απαίτηση: να ελεγχθούν οι καταγεγραμμένες πράξεις, οι υπηρεσιακές εντολές και η δυνατότητα των αρχών να ανασυνθέσουν την πραγματική ακολουθία των γεγονότων.

Η υπεράσπιση, οι συγγενείς και οι διαφορετικοί ισχυρισμοί

Η απάντηση του κατηγορουμένου πρέπει να παρουσιάζεται στην ίδια ουσιαστική συζήτηση με όσα του αποδίδονται. Στην πρωτογενή δήλωσή του της 29ης Σεπτεμβρίου ο Τριαντόπουλος δηλώνει ότι σέβεται το Δικαστικό Συμβούλιο, διαφωνεί με το δημοσιοποιημένο πόρισμα και θα το αντικρούσει στο Ειδικό Δικαστήριο. Υποστηρίζει ότι είχε ζητήσει τη δικαστική διερεύνηση και αρνείται την ποινική του ευθύνη. Η δήλωση αποτελεί τεκμήριο της θέσης του, όχι από μόνη της απόδειξη αθωότητας ή ενοχής.

Στην ίδια ανάρτηση ανακοίνωσε ότι δεν θα συμμετάσχει στο ψηφοδέλτιο της Νέας Δημοκρατίας στη Μαγνησία στις επόμενες εθνικές εκλογές, επικαλούμενος την ανάγκη προσήλωσης στη δικαστική διαδικασία. Δήλωσε επίσης ότι θα συνεχίσει να εργάζεται μέχρι την ολοκλήρωση της τρέχουσας κοινοβουλευτικής θητείας. Επομένως η απόφαση μη υποψηφιότητας δεν πρέπει να συγχέεται με παραίτηση από τη βουλευτική έδρα ούτε με ομολογία. Είναι μια πολιτική και προσωπική επιλογή που ο ίδιος αιτιολογεί, ενώ η δικαστική κρίση παραμένει εκκρεμής.

Στο ρεπορτάζ του Euronews της 29ης Σεπτεμβρίου καταγράφεται η υπερασπιστική θέση ότι ο ρόλος του στον τόπο της τραγωδίας αφορούσε κρατική συνδρομή και ενημέρωση των πολιτών, χωρίς συμμετοχή σε επιχειρησιακές ή ανακριτικές αποφάσεις. Αυτή η θέση προσδιορίζει ένα πραγματικό σημείο αντιδικίας: την έκταση της αρμοδιότητας και την υπηρεσιακή υποχρέωση παρέμβασης ή αποχής. Το δικαστήριο θα χρειαστεί να εξετάσει τι αποδεικνύουν οι αποφάσεις, οι εντολές, οι μαρτυρίες και τα υπόλοιπα στοιχεία.

Υπάρχει και νεότερη προσωπική αντίκρουση που απαιτεί προσοχή. Στις 3 Οκτωβρίου, στην επίσημη ιστοσελίδα του, διέψευσε κατηγορηματικά ισχυρισμό της Μαρίας Καρυστιανού ότι είχε χρησιμοποιήσει απαξιωτικές εκφράσεις για τις σορούς. Η δήλωσή του διασταυρώνεται με το CNN Greece της ίδιας ημέρας. Η ύπαρξη αυτής της αντιπαράθεσης είναι γεγονός. Η αλήθεια της αποδιδόμενης φράσης δεν έχει επιβεβαιωθεί από τα ελεγμένα τεκμήρια και δεν παρουσιάζεται ως διαπιστωμένο λεγόμενο του πρώην υφυπουργού.

Το συγκεκριμένο σημείο δείχνει γιατί πρέπει να ξεχωρίζουμε έναν δικαστικό έλεγχο από μια δημόσια καταγγελία. Η παραπομπή δεν επιβεβαιώνει αυτομάτως κάθε μεταγενέστερο ισχυρισμό, ακόμη και όταν αφορά την ίδια τραγωδία. Αντίστοιχα, μια διάψευση για μια φράση δεν απαντά αυτομάτως στην κατηγορία για τη διαχείριση του χώρου. Η δημοσιογραφία οφείλει να εξετάζει χωριστά κάθε ισχυρισμό και την αντίκρουσή του. Διαφορετικά η συζήτηση γίνεται ανταγωνισμός εντυπώσεων και ο ουσιαστικός έλεγχος χάνεται ανάμεσα σε τίτλους.

Η φωνή των συγγενών επίσης δεν μπορεί να απουσιάζει. Ο Σύλλογος Συγγενών Θυμάτων Τεμπών 28.2.2023, σε ανακοίνωση που δημοσίευσε η Εφημερίδα των Συντακτών στις 2 Οκτωβρίου, εξέφρασε την πεποίθηση ότι η κατηγορία της παράβασης καθήκοντος δεν ανταποκρίνεται στη βαρύτητα όσων συνέβησαν και ζήτησε συνέχιση του ελέγχου των ευθυνών. Πρόκειται για δημόσια θέση των οικογενειών και για αίτημα δικαίωσης. Δεν είναι δικαστική απόφαση που προδικάζει την έκβαση.

Η διαφορά ανάμεσα στη νομική κατηγορία και στο βίωμα των συγγενών είναι βαθιά. Το δικαστήριο εξετάζει συγκεκριμένα στοιχεία του αδικήματος. Μια οικογένεια βιώνει ταυτόχρονα την απώλεια, την αναμονή και την αδυναμία να απαντήσει σε ερωτήματα για τις τελευταίες στιγμές του ανθρώπου της. Η αναγνώριση αυτού του βιώματος δεν επιβάλλει να παρακαμφθούν οι εγγυήσεις μιας δίκαιης δίκης. Επιβάλλει να γίνει η διαδικασία κατανοητή και να μη μετατραπεί η επιμονή για αλήθεια σε δημόσια απαξίωση των οικογενειών.

Η κυβέρνηση, σύμφωνα με το ρεπορτάζ της ΕΡΤ για τις αντιδράσεις στην παραπομπή, επικαλέστηκε την εμπιστοσύνη της στη Δικαιοσύνη και το τεκμήριο αθωότητας. Το ΠΑΣΟΚ τόνισε τον ρόλο της κοινοβουλευτικής διαδικασίας, ενώ άλλες πολιτικές δυνάμεις μίλησαν για συγκάλυψη. Οι τελευταίοι χαρακτηρισμοί είναι πολιτικές θέσεις, όχι αποδειγμένο συνολικό συμπέρασμα της παρούσας έρευνας. Το γεγονός που διασταυρώνεται είναι η παραπομπή και το αντικείμενό της.

Ο σεβασμός στη Δικαιοσύνη χρειάζεται πρακτικό περιεχόμενο: παροχή όλων των ζητούμενων στοιχείων, διατήρηση αρχείων, αποφυγή πιέσεων και αποδοχή της ανεξάρτητης εξέτασης. Δεν αρκεί ως επικοινωνιακή φράση, όπως δεν αρκεί και η καταγγελία περί συγκάλυψης χωρίς εξέταση συγκεκριμένων ενεργειών. Η πολιτική ευθύνη συζητείται δημόσια, η ποινική ενοχή κρίνεται με τη δικαστική διαδικασία. Η διάκριση αυτή επιτρέπει σκληρό έλεγχο της εξουσίας με επιχειρήματα που μπορούν να σταθούν και απέναντι στον ισχυρότερο αντίλογο.

Τι θα κριθεί και τι δικαιούται να απαιτήσει ο πολίτης

Το άρθρο 86 του Συντάγματος, όπως δημοσιεύεται από τη Βουλή, εξηγεί γιατί η υπόθεση ακολουθεί ειδική διαδικασία. Για αδικήματα υπουργών ή υφυπουργών κατά την άσκηση των καθηκόντων τους προβλέπεται προηγούμενη απόφαση της Βουλής. Το Ειδικό Δικαστήριο συγκροτείται για κάθε υπόθεση από έξι μέλη του Συμβουλίου της Επικρατείας και επτά του Αρείου Πάγου, με δημόσια κλήρωση. Το ίδιο άρθρο διαχωρίζει το Δικαστικό Συμβούλιο της προδικασίας από τη σύνθεση που θα εκδικάσει την υπόθεση.

Αυτός ο διαχωρισμός βοηθά να καταλάβουμε τι σημαίνει το παραπεμπτικό βούλευμα. Η προδικασία φτάνει σε ένα όριο και η υπόθεση οδηγείται στην ακροαματική κρίση. Δεν υπάρχει ήδη τελική καταδίκη που περιμένει μόνο μια τελετουργική επικύρωση. Η υπεράσπιση θα αντικρούσει την κατηγορία και τα αποδεικτικά μέσα θα αξιολογηθούν σύμφωνα με τους κανόνες της διαδικασίας. Η ενημέρωση για αυτή την πορεία οφείλει να επιτρέπει έλεγχο των θεσμών χωρίς να εγκαθιστά ένα παράλληλο δικαστήριο τηλεοπτικών εντυπώσεων.

Η παράβαση καθήκοντος επίσης δεν είναι γενικό συνώνυμο της κακής πολιτικής ούτε ταυτίζεται με χρηματισμό. Η απόφαση 922/2026 του Αρείου Πάγου, διαθέσιμη στη βάση CyLIΙ, σε διαφορετική υπόθεση, αναλύει το άρθρο 259: απαιτείται συγκεκριμένο υπηρεσιακό καθήκον, πρόθεση και σκοπός παράνομου οφέλους ή βλάβης. Η παραπομπή στη νομολογία διευκρινίζει τη νομική έννοια και δεν αποτελεί κρίση για τον Τριαντόπουλο. Εξηγεί γιατί η εξέταση αρμοδιοτήτων, γνώσης και σκοπού είναι κεντρική και δεν υποκαθίσταται από τον τίτλο του αξιώματος.

Το επόμενο σημείο που πρέπει να παρακολουθήσει ο πολίτης είναι η επίσημη συγκρότηση του δικαστηρίου και η ανακοίνωση της διαδικασίας εκδίκασης. Μια εκτίμηση για κλήρωση εντός Οκτωβρίου δεν δικαιολογεί την κατασκευή ημερομηνίας δίκης. Χρειάζονται οι πραγματικές ανακοινώσεις και τα πρακτικά της Βουλής. Έτσι μπορεί να ελεγχθεί ο χρόνος των θεσμικών ενεργειών χωρίς να μετατρέπονται οι δημοσιογραφικές προσδοκίες σε προθεσμίες που ποτέ δεν ορίστηκαν. Η δημόσια παρακολούθηση έχει αξία όταν στηρίζεται σε ημερομηνίες και έγγραφα.

Παράλληλα, υπάρχει μια εφαρμόσιμη απαίτηση που υπερβαίνει την έκβαση αυτής της δίκης: οι αρμόδιες αρχές να δημοσιοποιούν, στο μέτρο που επιτρέπεται, σαφείς κανόνες διαχείρισης τόπων μεγάλων καταστροφών και την πορεία εφαρμογής των συστάσεων ασφάλειας. Ποιος έχει τη συνολική διοίκηση, ποιος καταγράφει τις μεταβολές και ποιος εξασφαλίζει την επικοινωνία με τις δικαστικές αρχές πρέπει να έχει οριστεί πριν από την επόμενη τραγωδία. Αυτή είναι συντακτική πρόταση που προκύπτει από τις ελλείψεις συντονισμού και τεκμηρίωσης του επίσημου τεχνικού πορίσματος.

Οι πολίτες μπορούν να ζητούν συγκεκριμένες απαντήσεις από τους βουλευτές τους: ποιοι κανόνες άλλαξαν, ποια υπηρεσία έχει την ευθύνη και πώς ελέγχεται η εφαρμογή τους. Μπορούν επίσης να παρακολουθούν τα δημοσιευμένα κοινοβουλευτικά έγγραφα και να στηρίζουν ειρηνικά την απαίτηση των οικογενειών για πλήρη διερεύνηση. Δεν χρειάζεται να υπογράψουν ανεπιβεβαίωτους ισχυρισμούς για να το κάνουν. Η συλλογική επιμονή σε τεκμηριωμένες απαντήσεις μπορεί να ενώνει ανθρώπους με διαφορετικές πολιτικές επιλογές γύρω από μια στοιχειώδη υποχρέωση του κράτους.

Η ίδια ανάγκη θεσμικής λογοδοσίας φωτίζει διαφορετικές υποθέσεις που έχουμε ήδη εξετάσει, από το κράτος δικαίου ως καθημερινό ζήτημα της οικογένειας μέχρι τον έλεγχο δημόσιου χρήματος στην υπόθεση Καμπούρη και e-ΕΦΚΑ. Οι υποθέσεις έχουν διαφορετικά πρόσωπα, πραγματικά περιστατικά και νομικό αντικείμενο. Ο κοινός άξονας είναι η απαίτηση να μην παραμένει ο πολίτης ανάμεσα σε αόριστες καταγγελίες και αδιαφανείς διαβεβαιώσεις.

Δεν υπάρχει ηθική αξία στο να εμφανίζεται κάποιος ως ήδη καταδικασμένος επειδή είναι πολιτικά ανεπιθύμητος. Δεν υπάρχει όμως ούτε θεσμική αξιοπρέπεια στην απαίτηση να σωπάσει η κοινωνία μέχρι να τελειώσει κάθε δικαστική διαδικασία. Η δημόσια εξουσία οφείλει να εξηγεί τις αποφάσεις της και οι κατηγορούμενοι δικαιούνται να υπερασπιστούν τον εαυτό τους. Όταν αυτά παρουσιάζονται ως ασύμβατα, η αντιπαράθεση εξυπηρετεί την πόλωση. Όταν συνυπάρχουν, ο έλεγχος γίνεται ακριβέστερος και οι απαντήσεις δυσκολότερα αποφεύγονται.

Η υπόθεση Τριαντόπουλου θα δοκιμάσει στην πράξη αν η δικαστική και η διοικητική διαδικασία μπορούν να δώσουν σαφείς απαντήσεις για αποφάσεις που επηρέασαν έναν τόπο τραγωδίας. Μια μελλοντική ετυμηγορία θα αφορά την ποινική ευθύνη των συγκεκριμένων προσώπων. Η προστασία των πειστηρίων στην επόμενη καταστροφή αφορά ήδη τη λειτουργία του κράτους. Αν οι δύο απαιτήσεις αποσυνδεθούν, η κοινωνία μπορεί να παρακολουθήσει μια δίκη χωρίς να μάθει τι άλλαξε ουσιαστικά στις υπηρεσίες της. Η πρόληψη χρειάζεται κανόνες που εφαρμόζονται, ελέγχονται και γίνονται κατανοητοί στους ανθρώπους που θα τους χρειαστούν.

Μπορούμε να απαιτήσουμε από την εξουσία όλη την αλήθεια για τη διαχείριση του τόπου των Τεμπών, κρατώντας ταυτόχρονα ακέραιο το δικαίωμα μιας δίκαιης δίκης, ώστε η δικαιοσύνη να προσφέρει απαντήσεις και όχι απλώς μια ακόμη εικόνα αντιπαράθεσης; Τα δικά σας συμπεράσματα.