Σχολεία 2026: σχεδόν 30.000 προσλήψεις, αλλά ποιος θα βρεθεί μπροστά σε κάθε παιδί;

Σχολεία 2026: Ο μεγάλος αριθμός και η μικρή λεπτομέρεια που αλλάζει τα πάντα

Την 1η Σεπτεμβρίου το Υπουργείο Παιδείας ανακοίνωσε 23.020 προσλήψεις προσωρινών αναπληρωτών στην Πρωτοβάθμια και τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Από αυτούς, 14.550 αφορούν την Ειδική Αγωγή και 8.230 τη Γενική Εκπαίδευση και τα Μουσικά Σχολεία, ενώ άλλοι 40 διατέθηκαν στη Σιβιτανίδειο. Την ίδια ημέρα ανακοινώθηκαν 6.786 μέλη Ειδικού Εκπαιδευτικού και Ειδικού Βοηθητικού Προσωπικού, μαζί με 142 προσλήψεις στα Δημόσια Ωνάσεια Σχολεία. Το άθροισμα της πρώτης φάσης φτάνει τις 29.948 προσλήψεις.

Ο αριθμός είναι ουσιαστικός και δεν πρέπει να μηδενίζεται για χάρη μιας εύκολης καταγγελίας. Χιλιάδες τάξεις, τμήματα ένταξης, δομές ειδικής αγωγής και υπηρεσίες στήριξης θα λειτουργήσουν επειδή αυτοί οι άνθρωποι θα αναλάβουν υπηρεσία στις 7 και 8 Σεπτεμβρίου. Όμως μια πρόσληψη δεν είναι το ίδιο με μια καλυμμένη ανάγκη. Μεσολαβούν η αποδοχή της θέσης, η μετακίνηση, η εύρεση κατοικίας και η τελική τοποθέτηση σε συγκεκριμένο σχολείο.

Αυτό είναι το πρώτο σημείο λογοδοσίας. Το Υπουργείο πρέπει να δημοσιεύσει μετά την ανάληψη όχι μόνο πόσους κάλεσε, αλλά πόσοι παρουσιάστηκαν, πόσοι παραιτήθηκαν, πόσα κενά έμειναν ανά σχολείο και πότε θα καλυφθούν. Η πολιτική κρίνεται στο αποτέλεσμα της τάξης, όχι στο μέγεθος του δελτίου Τύπου.

Το παιδί δεν διδάσκεται από μια ανακοίνωση 29.948 θέσεων. Διδάσκεται από τον άνθρωπο που θα ανοίξει την πόρτα της τάξης.

Οι αναφορές για 21.353 κενά χρειάζονται δημόσια απάντηση, όχι πόλεμο αριθμών

Συγκεντρωτική επεξεργασία λειτουργικών αναγκών που δημοσιεύτηκε στον εκπαιδευτικό Τύπο στις 2 Σεπτεμβρίου υπολογίζει 51.261 αρχικά κενά και 21.353 εναπομείνασες ανάγκες μετά την πρώτη φάση. Η καταγραφή αυτή δεν είναι επίσημος τελικός πίνακας του Υπουργείου και πρέπει να αντιμετωπίζεται ως δημοσιογραφική και συνδικαλιστική αποτίμηση που χρειάζεται επαλήθευση. Δεν δικαιολογείται ούτε να παρουσιάζεται ως αδιαμφισβήτητο κρατικό δεδομένο ούτε να απορρίπτεται επειδή είναι δυσάρεστο.

Η ώριμη απάντηση είναι η ανοιχτή βάση δεδομένων. Για κάθε Διεύθυνση Εκπαίδευσης πρέπει να φαίνεται πόσες ανάγκες δηλώθηκαν, πόσες εγκρίθηκαν, πόσες προσλήψεις έγιναν, πόσοι εκπαιδευτικοί ανέλαβαν και πόσα κενά παραμένουν. Σήμερα διαφορετικές πλευρές χρησιμοποιούν διαφορετικούς ορισμούς: άλλοι μετρούν δηλώσεις σχολείων, άλλοι εγκεκριμένες πιστώσεις, άλλοι πραγματικές τοποθετήσεις. Έτσι ο πολίτης βλέπει αριθμούς που μοιάζουν να συγκρούονται χωρίς να μπορεί να ελέγξει τι ακριβώς μετρά ο καθένας.

Η διαφάνεια θα προστατεύσει και την κυβέρνηση από υπερβολές και τους εκπαιδευτικούς από τη σιωπή. Θα δείξει αν ένα κενό αφορά πλήρες ωράριο, λίγες ώρες ειδικότητας, παράλληλη στήριξη ή ανάγκη που εμφανίστηκε μετά τις εγγραφές. Όταν ο ορισμός είναι κοινός, η ευθύνη δεν μπορεί να κρυφτεί μέσα στην ομίχλη.

Η Ειδική Αγωγή αποκαλύπτει την πραγματική ποιότητα του κράτους

Οι 11.502 προσλήψεις εκπαιδευτικών Ειδικής Αγωγής στην Πρωτοβάθμια, οι 3.048 στη Δευτεροβάθμια και οι 6.786 θέσεις ΕΕΠ και ΕΒΠ δείχνουν το μέγεθος της ανάγκης. Δεν είναι βοηθητικό παράρτημα της εκπαίδευσης. Είναι ο μηχανισμός που επιτρέπει σε χιλιάδες παιδιά να συμμετέχουν ουσιαστικά στο σχολείο, να επικοινωνούν, να μετακινούνται με ασφάλεια και να μη μένουν θεατές μέσα στην ίδια τους την τάξη.

Το ίδιο το Υπουργείο αναφέρει ότι δεν κατέστη δυνατή η κάλυψη 35 προγραμματισμένων θέσεων, από τις οποίες οι 34 απαιτούσαν πιστοποιημένη επάρκεια στη γραφή Braille ή στην Ελληνική Νοηματική Γλώσσα. Το μέγεθος φαίνεται μικρό μπροστά στις δεκάδες χιλιάδες προσλήψεις. Για το παιδί που χρειάζεται ακριβώς αυτή την ειδικότητα, όμως, το ποσοστό της έλλειψης είναι εκατό τοις εκατό.

Χρειάζεται πολυετής σχεδιασμός ειδικοτήτων, υποτροφίες, επαρκής επιμόρφωση και σταθερές οργανικές θέσεις. Δεν μπορεί κάθε Σεπτέμβριος να αντιμετωπίζεται σαν απρόβλεπτη κρίση. Οι ανάγκες πολλών μαθητών είναι γνωστές μήνες πριν. Η έγκαιρη στήριξη δεν είναι παροχή. Είναι δικαίωμα.

Ο εκπαιδευτικός νομάδας και το σπίτι που δεν βρίσκεται

Για χιλιάδες αναπληρωτές η ανακοίνωση ενός ονόματος σε πίνακα είναι η αρχή ενός αγώνα δρόμου. Μέσα σε ελάχιστες ημέρες πρέπει να ταξιδέψουν, να πληρώσουν εισιτήριο, εγγύηση και ενοίκιο, να οργανώσουν δεύτερο νοικοκυριό ή να αποχωριστούν την οικογένειά τους. Σε νησιά και τουριστικές περιοχές, η κατοικία μπορεί να είναι ακριβή, εποχική ή διαθέσιμη μόνο μέχρι να αρχίσει η τουριστική περίοδος.

Το κράτος δεν μπορεί να ζητά από έναν εκπαιδευτικό να υπηρετήσει εκεί όπου το ίδιο δεν έχει εξασφαλίσει στοιχειώδη δυνατότητα διαμονής. Δήμοι, υπουργεία και δημόσιοι φορείς χρειάζονται μόνιμο μητρώο κατοικιών, έγκαιρες συμβάσεις, αξιοποίηση διαθέσιμων κτιρίων και στοχευμένο στεγαστικό επίδομα που αντανακλά το πραγματικό τοπικό κόστος. Διαφορετικά, μια θέση υπάρχει μόνο στα χαρτιά.

Το πρόβλημα συνδέεται άμεσα με τη φοιτητική και εκπαιδευτική στεγαστική πίεση. Όταν οι άνθρωποι που κρατούν ανοιχτό το σχολείο δεν μπορούν να κατοικήσουν κοντά του, η χώρα πληρώνει την αδράνεια με παραιτήσεις, καθυστερήσεις και χαμένες ώρες μάθησης.

Πέντε μετρήσεις που πρέπει να δημοσιεύονται κάθε εβδομάδα

Η πρώτη είναι τα πραγματικά ακάλυπτα διδακτικά ωράρια ανά σχολείο. Η δεύτερη είναι οι ανάγκες παράλληλης στήριξης που έχουν εγκριθεί και δεν εξυπηρετούνται. Η τρίτη είναι οι παραιτήσεις ή μη αναλήψεις, μαζί με την περιοχή και τον λόγο όταν δηλώνεται. Η τέταρτη είναι ο μέσος χρόνος από τη διαπίστωση του κενού μέχρι την τοποθέτηση. Η πέμπτη είναι οι χαμένες διδακτικές ώρες μέχρι την κάλυψη.

Με αυτούς τους δείκτες η συζήτηση παύει να είναι τελετουργική. Θα γνωρίζουμε αν η δεύτερη φάση θεραπεύει την ανισότητα ή απλώς μετακινεί ανθρώπους από μία τρύπα σε άλλη. Θα φαίνεται επίσης ποια περιοχή δυσκολεύεται συστηματικά να προσελκύσει προσωπικό και χρειάζεται ειδική στεγαστική ή οικονομική πολιτική.

Η χώρα έχει ήδη αναπτύξει ψηφιακά συστήματα για πίνακες, αιτήσεις και τοποθετήσεις. Μπορεί να δημιουργήσει έναν δημόσιο χάρτη κάλυψης χωρίς προσωπικά δεδομένα. Αυτό δεν είναι τεχνικό θαύμα. Είναι πολιτική απόφαση να βλέπει ο πολίτης την ίδια εικόνα που βλέπει η διοίκηση.

Το πρώτο κουδούνι είναι τεστ αξιοπρέπειας

Δεν υπάρχει σοβαρή κοινωνία που να θεωρεί φυσιολογικό να μαθαίνει κάθε Σεπτέμβριο αν θα λειτουργήσει το σχολείο της. Οι αναπληρωτές είναι αναγκαίοι για πραγματικές προσωρινές ανάγκες, άδειες και μεταβολές. Όταν όμως δεκάδες χιλιάδες συμβάσεις ορισμένου χρόνου αποτελούν μόνιμη προϋπόθεση της λειτουργίας, η προσωρινότητα έχει μετατραπεί σε σύστημα.

Η λύση δεν είναι να στραφεί ο μόνιμος εναντίον του αναπληρωτή, ο εκπαιδευτικός εναντίον του γονιού ή η Γενική Αγωγή εναντίον της Ειδικής. Η λύση είναι ακριβής αποτύπωση, πολυετής προγραμματισμός μόνιμων διορισμών, αξιοπρεπής στέγη εκεί όπου η αγορά αποκλείει τον εργαζόμενο και δημόσια δέσμευση για χρόνο κάλυψης.

Στις 11 Σεπτεμβρίου οι κάμερες θα δείξουν χαμόγελα και αγιασμούς. Η πραγματικότητα θα βρίσκεται λίγο πιο μέσα. Στη δασκάλα που πρόλαβε το πλοίο. Στον σχολικό νοσηλευτή που έφτασε εγκαίρως. Στο παιδί που δεν περίμενε άλλη μία εβδομάδα. Εκεί θα φανεί αν οι 29.948 προσλήψεις έγιναν παιδεία.

Κανένα παιδί δεν πρέπει να γίνει η υποσημείωση ενός μεγάλου αριθμού.