ΔΕΘ 2026: πριν από τις εξαγγελίες, η τσέπη του πολίτη ζητά λογαριασμό

ΔΕΘ 2026 εξαγγελίες: Η ΔΕΘ δεν είναι γιορτή παροχών, είναι στιγμή λογοδοσίας

Η Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης έχει μετατραπεί εδώ και δεκαετίες σε ετήσιο πολιτικό ορόσημο. Η κυβέρνηση παρουσιάζει μέτρα, η αντιπολίτευση απαντά, τα μέσα ενημέρωσης υπολογίζουν «πακέτα» και ο δημόσιος διάλογος γεμίζει ποσά. Μέσα σε αυτή την τελετουργία υπάρχει ένας κίνδυνος: να συζητάμε περισσότερο για το πόσο κοστίζει μια εξαγγελία στον προϋπολογισμό και λιγότερο για το πόσο αλλάζει τον οικογενειακό προϋπολογισμό.

Στις 2 Σεπτεμβρίου η ΕΡΤ κατέγραφε τις παρεμβάσεις που εξετάζονταν ενόψει της ΔΕΘ, με αναφορές σε συνταξιούχους, θέρμανση και επιστροφή ενοικίου. Η ίδια η κυβέρνηση είχε ήδη ανακοινώσει παράταση της επιδότησης στο πετρέλαιο κίνησης για τον Σεπτέμβριο, δέκα λεπτά ανά λίτρο, με εκτιμώμενο δημοσιονομικό κόστος 30 εκατομμύρια ευρώ. Τα στοιχεία αυτά έχουν αξία, αλλά δεν αποτελούν ακόμη συνολικό απολογισμό. Η ανακοίνωση είναι η αρχή της συζήτησης, όχι η απόδειξη επιτυχίας.

Ο πολίτης δεν ζει μέσα στο δημοσιονομικό κόστος ενός μέτρου. Ζει με το καθαρό ποσό που μένει μετά το ενοίκιο, το ρεύμα, τα τρόφιμα και τη μετακίνηση.

Οι αριθμοί που προηγούνται των υποσχέσεων

Η ΕΛΣΤΑΤ κατέγραψε ετήσιο πληθωρισμό 3,4% τον Ιούλιο του 2026. Ο αριθμός είναι χαμηλότερος από το 4,4% του Ιουνίου, αλλά η επιβράδυνση δεν σημαίνει επιστροφή των τιμών στα προηγούμενα επίπεδα. Σημαίνει ότι το γενικό επίπεδο τιμών συνέχισε να αυξάνεται με μικρότερο ρυθμό. Για ένα νοικοκυριό που έχει ήδη απορροφήσει αλλεπάλληλες ανατιμήσεις, αυτή η διαφορά είναι σημαντική στα δελτία, όχι πάντοτε στο ταμείο.

Η Τράπεζα της Ελλάδος σημειώνει ότι ο κατώτατος μισθός αυξήθηκε από την 1η Απριλίου 2026 στα 920 ευρώ. Αυτό είναι πραγματική μεταβολή και πρέπει να καταγράφεται. Την ίδια στιγμή, η Eurostat κατέγραψε για την Ελλάδα στο πρώτο τρίμηνο του 2026 τριμηνιαία υποχώρηση 2,5% στο ακαθάριστο διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών και πτώση 3,7 ποσοστιαίων μονάδων στο ποσοστό αποταμίευσης, ενώ η κατανάλωση αυξήθηκε. Οι δείκτες είναι εποχικά διορθωμένοι και δεν περιγράφουν κάθε σπίτι, αλλά δείχνουν την πίεση: τα νοικοκυριά καταναλώνουν χωρίς να χτίζουν αντίστοιχο μαξιλάρι ασφάλειας.

Αυτό είναι το πραγματικό έδαφος πάνω στο οποίο θα πέσουν οι εξαγγελίες. Ένα μέτρο μπορεί να είναι θετικό και ταυτόχρονα ανεπαρκές. Μια ονομαστική αύξηση μπορεί να εξαφανιστεί από τις τιμές. Μια επιστροφή μπορεί να ανακουφίσει έναν δικαιούχο, αλλά να αφήσει εκτός έναν άλλον που βρίσκεται λίγα ευρώ πάνω από το όριο. Η σοβαρή αξιολόγηση χρειάζεται ολόκληρη την εικόνα, όχι το πιο βολικό κομμάτι της.

Το πακέτο πρέπει να μεταφράζεται σε καθαρό μηνιαίο όφελος

Οι ανακοινώσεις συχνά παρουσιάζονται με το συνολικό δημοσιονομικό τους αποτύπωμα. Ένα «πακέτο» δισεκατομμυρίων ακούγεται ισχυρό, όμως το μέγεθός του δεν λέει από μόνο του πόσοι πολίτες θα το λάβουν, ποιο θα είναι το μέσο όφελος, ποια εισοδήματα θα αποκλειστούν και πόσο θα διαρκέσει. Για τον εργαζόμενο, τον συνταξιούχο ή τον ελεύθερο επαγγελματία, η χρήσιμη μονάδα μέτρησης δεν είναι το δισεκατομμύριο της σκηνής. Είναι τα καθαρά ευρώ ανά μήνα.

Χρειάζεται, λοιπόν, κάθε μέτρο να συνοδεύεται από έναν δημόσιο, απλό πίνακα: αριθμός δικαιούχων, καθαρό ετήσιο και μηνιαίο όφελος, εισοδηματικά κριτήρια, ημερομηνία έναρξης, διάρκεια, πηγή χρηματοδότησης και εκτίμηση της επίδρασης στις τιμές. Έτσι η κυβέρνηση δεν θα ζητά πίστη στην ανακοίνωση. Θα δίνει στον πολίτη τα εργαλεία να την ελέγξει.

Όταν το προσωρινό βοήθημα συναντά το μόνιμο κόστος

Οι στοχευμένες ενισχύσεις μπορούν να είναι αναγκαίες σε περίοδο πίεσης. Δεν είναι έντιμο να μηδενίζεται μια βοήθεια επειδή δεν λύνει όλο το πρόβλημα. Είναι, όμως, εξίσου ανέντιμο να παρουσιάζεται μια εφάπαξ καταβολή ως μόνιμη αποκατάσταση της αγοραστικής δύναμης. Το ενοίκιο, η ενέργεια, οι μετακινήσεις και το καλάθι δεν εμφανίζονται μία φορά. Επιστρέφουν κάθε μήνα.

Η επιδότηση καυσίμου, για παράδειγμα, περιορίζει ένα μέρος μιας αύξησης, αλλά δεν απαντά στο γιατί ο πολίτης εξαρτάται τόσο πολύ από το ιδιωτικό αυτοκίνητο όταν οι δημόσιες μεταφορές δεν καλύπτουν επαρκώς την καθημερινότητά του. Η επιστροφή ενοικίου μπορεί να δώσει ανάσα, αλλά δεν αυξάνει από μόνη της την προσφορά προσιτής κατοικίας. Η κοινωνική πολιτική γίνεται ισχυρή όταν η άμεση ανακούφιση συνδέεται με μόνιμη λύση.

Η εξουσία οφείλει να δείχνει και ποιος μένει έξω

Κάθε πολιτική επιλογή δημιουργεί δικαιούχους και μη δικαιούχους. Τα όρια είναι αναπόφευκτα, αλλά δεν πρέπει να κρύβονται. Ένα ζευγάρι χωρίς παιδιά, ένας εργαζόμενος με μικρή υπέρβαση εισοδηματικού κριτηρίου, ένας ενοικιαστής με ανεπαρκή δήλωση μίσθωσης ή ένας αυτοαπασχολούμενος με τεκμαρτό εισόδημα μπορεί να βιώνει την ίδια πίεση και να βρίσκεται εκτός. Η κυβέρνηση πρέπει να δημοσιεύει όχι μόνο πόσους καλύπτει, αλλά και πόσους αφήνει εκτός και γιατί.

Το ίδιο ισχύει για τη γεωγραφία. Η καθημερινότητα στην Αθήνα δεν είναι ίδια με ένα νησί, μια ορεινή περιοχή ή μια πόλη με ελάχιστη δημόσια συγκοινωνία. Η ισότητα δεν σημαίνει πάντα το ίδιο ποσό για όλους. Σημαίνει να υπολογίζεται δίκαια το πραγματικό κόστος που αντιμετωπίζει κάθε κατηγορία πολίτη.

Τι πρέπει να ζητήσει ο πολίτης από τη ΔΕΘ 2026

Πρώτον, σαφή σύγκριση ανάμεσα στο διαθέσιμο εισόδημα και στις βασικές δαπάνες, όχι μόνο ανάμεσα στον φετινό και τον περσινό προϋπολογισμό. Δεύτερον, ανεξάρτητη αποτίμηση των μέτρων έξι και δώδεκα μήνες μετά την εφαρμογή τους. Τρίτον, σταθερές παρεμβάσεις στη στέγη, στην ενέργεια, στις μεταφορές και στον ανταγωνισμό, ώστε ο πολίτης να μη χρειάζεται κάθε Σεπτέμβριο ένα νέο έκτακτο σωσίβιο.

Τέταρτον, φορολογική διαφάνεια. Όταν η κατανάλωση και οι ονομαστικές τιμές ανεβαίνουν, τα έσοδα από έμμεσους φόρους μπορούν να ενισχύονται, την ώρα που ο πολίτης αισθάνεται φτωχότερος. Η δημόσια συζήτηση πρέπει να δείχνει καθαρά τι εισπράττει το κράτος από την ακρίβεια και τι επιστρέφει, σε ποιους και με ποια αποτελεσματικότητα.

Πέμπτον, γλώσσα χωρίς θριαμβολογία. Σε μια κοινωνία που δυσκολεύεται να αποταμιεύσει, η αυτοσυγκράτηση της εξουσίας είναι ένδειξη σεβασμού. Η κυβέρνηση μπορεί να υπερασπιστεί τα μέτρα της, αλλά οφείλει να αναγνωρίζει τα κενά τους. Η αντιπολίτευση μπορεί να τα κρίνει, αλλά οφείλει να παρουσιάζει κοστολογημένες εναλλακτικές. Ο πολίτης δεν χρειάζεται άλλον έναν αγώνα εντυπώσεων. Χρειάζεται επιλογές που μπορούν να ελεγχθούν.

Η πραγματική παροχή δεν είναι εκείνη που ακούγεται μεγάλη στη σκηνή. Είναι εκείνη που εξακολουθεί να φαίνεται στον λογαριασμό του σπιτιού έναν χρόνο αργότερα.

Η επόμενη ημέρα της ΔΕΘ είναι το μόνο τίμιο τεστ

Το Σαββατοκύριακο των ανακοινώσεων θα περάσει γρήγορα. Οι τίτλοι θα αλλάξουν, οι πολιτικές αντιπαραθέσεις θα μετακινηθούν και τα τηλεοπτικά πάνελ θα βρουν νέο θέμα. Οι λογαριασμοί, όμως, θα μείνουν. Γι’ αυτό η ΔΕΘ 2026 πρέπει να αντιμετωπιστεί ως αφετηρία ενός δημόσιου ελέγχου και όχι ως τελετή ολοκλήρωσης.

Η θέση υπέρ του πολίτη δεν είναι να απορρίπτεις κάθε μέτρο ούτε να πιστεύεις κάθε εξαγγελία. Είναι να απαιτείς από την εξουσία απόδειξη, διάρκεια, δικαιοσύνη και αποτέλεσμα. Αν οι ανακοινώσεις αυξήσουν πραγματικά το διαθέσιμο εισόδημα, θα πρέπει να φανεί στα στοιχεία και στην καθημερινότητα. Αν όχι, ο πολίτης δικαιούται να ζητήσει λογαριασμό από την πρώτη ημέρα εφαρμογής και όχι τον επόμενο Σεπτέμβριο.