Volkswagen, Nissan, Northvolt, Thyssenkrupp, Amazon: αρχίζει η αντίστροφη μέτρηση για το επόμενο μεγάλο παγκόσμιο κραχ;

Volkswagen απολύσεις: Τα πρώτα ρήγματα στην παγκόσμια βιομηχανία

Όταν ένας βιομηχανικός κολοσσός κλονίζεται, δεν χάνει μόνο ο ίδιος.

Χάνει ο προμηθευτής του.

Χάνει ο μεταφορέας.

Χάνει το συνεργείο.

Χάνει η πόλη όπου βρίσκεται το εργοστάσιο.

Χάνει το κράτος φόρους.

Χάνουν τα καταστήματα πελάτες.

Χάνουν οι τράπεζες δανειολήπτες.

Χάνει ο εργαζόμενος το εισόδημά του.

Και όταν αρχίζουν να συμβαίνουν όλα αυτά ταυτόχρονα σε δεκάδες μεγάλες εταιρείες, τότε δεν κοιτάζουμε πλέον μεμονωμένα εταιρικά προβλήματα.

Κοιτάζουμε έναν πιθανό σεισμό κάτω από ολόκληρο το παγκόσμιο παραγωγικό μοντέλο.

Και σήμερα τα ρήγματα είναι πολλά.

Volkswagen: 50.000 θέσεις δεν ήταν το τέλος, μπορεί να είναι μόνο η αρχή

Η Volkswagen δεν είναι μια οποιαδήποτε εταιρεία.

Είναι ο μεγαλύτερος αυτοκινητοβιομηχανικός όμιλος της Ευρώπης.

Πίσω της βρίσκονται εκατοντάδες χιλιάδες εργαζόμενοι και ένα τεράστιο οικοσύστημα προμηθευτών, αντιπροσωπειών, μεταφορών, μετάλλου, ηλεκτρονικών, χημικών προϊόντων και υπηρεσιών.

Και αυτή τη στιγμή περνά τη μεγαλύτερη αναδιάρθρωση στην ιστορία της.

Ήδη είχε συμφωνηθεί η κατάργηση περίπου 50.000 θέσεων εργασίας στον όμιλο.

Τον Αύγουστο του 2026 όμως ο CEO Oliver Blume προειδοποίησε ότι μπορεί να χρειαστούν περίπου άλλες 50.000 περικοπές, ενώ στο τραπέζι βρίσκονται κλεισίματα εργοστασίων και αποσχίσεις τμημάτων του ομίλου. Πέντε μονάδες έχουν αναφερθεί ως δυνητικά ευάλωτες, ενώ το εργοστάσιο του Osnabrück μπορεί να σταματήσει την παραγωγή αυτοκινήτων ήδη από το 2027. (reuters.com)

Αυτό σημαίνει ότι δεν μιλάμε απλώς για «50.000 απολύσεις».

Μιλάμε για ένα σενάριο στο οποίο οι συνολικές μειώσεις προσωπικού θα μπορούσαν να πλησιάσουν τις 100.000 εφόσον εγκριθούν οι πρόσθετες προτάσεις.

Δεν έχουν εγκριθεί όλες.

Δεν έχουν κλείσει ακόμη τα εργοστάσια.

Αλλά μόνο το γεγονός ότι αυτές οι επιλογές συζητούνται στη Volkswagen θα έπρεπε να κάνει ολόκληρη την Ευρώπη να σταματήσει και να κοιτάξει.

Γιατί η Volkswagen δεν αντιμετωπίζει ένα τυχαίο κακό τρίμηνο.

Αντιμετωπίζει κινεζικό ανταγωνισμό, ακριβότερη ευρωπαϊκή παραγωγή, υψηλό εργατικό και ενεργειακό κόστος, δασμούς στις ΗΠΑ, αδύναμη ζήτηση και τεράστια έξοδα για τη μετάβαση στην ηλεκτροκίνηση. (reuters.com)

Αυτό λέγεται δομική πίεση.

Nissan: 20.000 εργαζόμενοι έξω

Και δεν είναι μόνο η Γερμανία.

Η Nissan ανακοίνωσε σχέδια για συνολική κατάργηση περίπου 20.000 θέσεων εργασίας παγκοσμίως, περίπου το 15% του προσωπικού της.

Παράλληλα σχεδιάζει μείωση της παγκόσμιας παραγωγικής δυναμικότητας κατά 20%.

Η εταιρεία είχε προειδοποιήσει για καθαρή ζημία έως περίπου 5 δισεκατομμύρια δολάρια, καθώς έχασε έδαφος στην αμερικανική αγορά και πιέστηκε έντονα στην Κίνα. (reuters.com)

Προσέξτε το μοτίβο.

Volkswagen.

Nissan.

Δύο διαφορετικές χώρες.

Δύο διαφορετικοί όμιλοι.

Ίδια περίπου προβλήματα.

Αδύναμη ζήτηση.

Κόστος.

Κινέζικος ανταγωνισμός.

Τεχνολογική μετάβαση.

Πλεονάζουσα παραγωγική δυνατότητα.

Και η απάντηση;

Λιγότερα εργοστάσια.

Λιγότεροι εργαζόμενοι.

Stellantis: η παραγωγή στην Ιταλία επέστρεψε στο 1954

Η Stellantis είναι ο όμιλος πίσω από Fiat, Peugeot, Citroën, Jeep, Alfa Romeo, Opel και πολλές ακόμη μάρκες.

Το 2025 η παραγωγή αυτοκινήτων της στην Ιταλία έπεσε στο χαμηλότερο επίπεδο εδώ και 71 χρόνια.

Η παραγωγή επιβατικών έπεσε στις περίπου 214.000 μονάδες.

Το 2023 ο όμιλος παρήγαγε στην Ιταλία περίπου 751.000 οχήματα συνολικά.

Μέσα σε δύο χρόνια η συνολική παραγωγή σχεδόν υποδιπλασιάστηκε.

Αδύναμη ευρωπαϊκή ζήτηση, καθυστερήσεις νέων μοντέλων και κινεζικός ανταγωνισμός βρίσκονται πίσω από την κατάρρευση. (reuters.com)

Αυτό δεν είναι απλώς ένα πρόβλημα της Fiat.

Κάθε αυτοκίνητο που δεν παράγεται σημαίνει λιγότερα καθίσματα.

Λιγότερα καλώδια.

Λιγότερα φρένα.

Λιγότερο ατσάλι.

Λιγότερα ελαστικά.

Λιγότερες μεταφορές.

Λιγότερες ώρες εργασίας.

Αυτό είναι το ντόμινο.

Thyssenkrupp: 40% του προσωπικού της χαλυβουργίας

Ας αφήσουμε τα αυτοκίνητα.

Η Thyssenkrupp Steel, ο μεγαλύτερος παραγωγός χάλυβα της Γερμανίας, συμφώνησε να κόψει ή να μεταφέρει σε εξωτερικούς συνεργάτες περίπου 11.000 θέσεις εργασίας.

Περίπου το 40% του εργατικού δυναμικού της χαλυβουργίας.

Παράλληλα μειώνει σημαντικά την παραγωγική δυναμικότητά της. (reuters.com)

Ο χάλυβας είναι όμως η βάση της βιομηχανίας.

Αυτοκίνητα.

Κατασκευές.

Μηχανήματα.

Υποδομές.

Άμυνα.

Βιομηχανικός εξοπλισμός.

Όταν η Ευρώπη αρχίζει να μειώνει τόσο επιθετικά τη βαριά βιομηχανική της παραγωγή, πρέπει να αναρωτηθούμε:

τι ακριβώς θα παράγει σε δέκα χρόνια;

Northvolt: ο ευρωπαϊκός «πρωταθλητής μπαταριών» κατέρρευσε

Ίσως όμως το πιο συμβολικό παράδειγμα είναι η Northvolt.

Η Ευρώπη είχε επενδύσει πάνω της τεράστιες ελπίδες.

Θα ήταν η ευρωπαϊκή απάντηση στην κινεζική κυριαρχία στις μπαταρίες ηλεκτρικών αυτοκινήτων.

Είχε συγκεντρώσει πάνω από 10 δισεκατομμύρια δολάρια σε ίδια κεφάλαια, δανεισμό και δημόσια χρηματοδότηση.

Μεγαλομέτοχοι ήταν μεταξύ άλλων η Volkswagen και η Goldman Sachs.

Και τον Μάρτιο του 2025 κατέθεσε αίτηση πτώχευσης στη Σουηδία.

Περίπου 5.000 θέσεις εργασίας βρέθηκαν σε κίνδυνο και το χρέος των εταιρειών που μπήκαν στη διαδικασία ξεπερνούσε τα 8 δισεκατομμύρια δολάρια. (reuters.com)

Αυτό είναι τρομακτικά σημαντικό.

Γιατί η Northvolt δεν ήταν «παλιά βιομηχανία που δεν εκσυγχρονίστηκε».

Ήταν ακριβώς η βιομηχανία του μέλλοντος.

Πράσινη τεχνολογία.

Μπαταρίες.

Ηλεκτροκίνηση.

Δισεκατομμύρια επενδύσεων.

Κρατική υποστήριξη.

Και παρ' όλα αυτά κατέρρευσε.

Άρα κάτι βαθύτερο συμβαίνει.

Bosch: όταν υποφέρει ο προμηθευτής, υποφέρουν όλοι

Η Bosch είναι από τους σημαντικότερους βιομηχανικούς προμηθευτές στον κόσμο.

Ήδη από το 2024 προειδοποιούσε ότι η παραγωγή αυτοκινήτων στην Ευρώπη θα παραμείνει εκατομμύρια οχήματα χαμηλότερα από όσα προέβλεπε ο κλάδος λίγα χρόνια νωρίτερα.

Η εταιρεία είχε ανακοινώσει χιλιάδες περικοπές θέσεων και προειδοποιούσε για περισσότερες καθώς οι αυτοκινητοβιομηχανίες ανέβαλαν παραγγελίες που σχετίζονται με ηλεκτρικά οχήματα. (reuters.com)

Και αυτή είναι η δεύτερη φάση του ντόμινο.

Πρώτα δυσκολεύεται η αυτοκινητοβιομηχανία.

Μετά ακυρώνει παραγγελίες.

Μετά ο προμηθευτής δεν χρειάζεται το ίδιο προσωπικό.

Μετά ο εργαζόμενος χάνει εισόδημα.

Μετά μειώνει την κατανάλωση.

Μετά δυσκολεύεται το κατάστημα.

Μετά μειώνονται τα φορολογικά έσοδα.

Η οικονομία λειτουργεί σαν αλυσίδα.

Δεν υπάρχει «μόνο η Volkswagen».

Και τώρα μπαίνει στο παιχνίδι η τεχνητή νοημοσύνη

Η βιομηχανία πιέζεται από κόστος και ανταγωνισμό.

Ο τεχνολογικός τομέας όμως αντιμετωπίζει μια διαφορετική επανάσταση.

Την AI.

Η Amazon ολοκλήρωσε στις αρχές του 2026 περίπου 30.000 περικοπές εταιρικών θέσεων, σχεδόν 10% του εταιρικού προσωπικού της, ενώ ταυτόχρονα επενδύει όλο και περισσότερο σε αυτοματοποίηση και τεχνητή νοημοσύνη. (reuters.com)

Η Meta προχώρησε το 2026 σε περικοπή περίπου 10% του προσωπικού της, παρότι τελικά εγκατέλειψε πιο επιθετικά σχέδια αντικατάστασης ανθρώπων με AI μετά από εσωτερικά προβλήματα. (reuters.com)

Το Reuters ανέφερε ότι μόνο μέσα στο 2026 περίπου 113.000 ανακοινωμένες περικοπές θέσεων στις ΗΠΑ έχουν συνδεθεί με την AI, σύμφωνα με την Challenger, Gray & Christmas.

Το PayPal απέλυσε σχεδόν 5.000 εργαζομένους τον Μάιο για να επιταχύνει την αυτοματοποίηση και την υιοθέτηση AI.

Στη λίστα περιλαμβάνονται επίσης εταιρείες όπως Dell, Visa, Citigroup και Intuit. (reuters.com)

Και εδώ εμφανίζεται ένα εντελώς νέο φαινόμενο.

Μέχρι χθες μια εταιρεία απέλυε επειδή δεν είχε δουλειά.

Τώρα μπορεί να απολύει ενώ έχει δουλειά.

Απλώς πιστεύει ότι θα την κάνει με λιγότερους ανθρώπους.

UPS: δεκάδες χιλιάδες θέσεις και δεκάδες εγκαταστάσεις

Η UPS σχεδιάζει μέσα στο 2026 να κόψει έως 30.000 ακόμη θέσεις εργασίας και να κλείσει 24 εγκαταστάσεις, καθώς περιορίζει τις χαμηλού περιθωρίου παραδόσεις για την Amazon.

Είχε προηγηθεί πρόγραμμα 20.000 περικοπών και κλεισίματος 73 εγκαταστάσεων το 2025. (reuters.com)

Σκεφτείτε το.

Μέσα σε δύο χρόνια μιλάμε για δεκάδες χιλιάδες ανθρώπους σε έναν από τους μεγαλύτερους οργανισμούς logistics του κόσμου.

Και τα logistics είναι η κυκλοφορία του αίματος της οικονομίας.

Όταν αλλάζει τόσο βίαια αυτός ο κλάδος, κάτι αλλάζει σε ολόκληρο το σώμα.

BP: ούτε η ενέργεια μένει ανέγγιχτη

Η BP ανακοίνωσε για το 2025 περικοπές περίπου 4.700 εργαζομένων και άλλων 3.000 εργολαβικών θέσεων.

Πάνω από 5% του παγκόσμιου προσωπικού της.

Στόχος: μείωση κόστους και αλλαγή στρατηγικής μετά τις δυσκολίες της προηγούμενης ενεργειακής μετάβασης. (reuters.com)

Άλλη εταιρεία.

Άλλος κλάδος.

Ίδια λέξη.

Κόστος.

Και το λιανεμπόριο συρρικνώνεται

Η Macy's ανακοίνωσε σχέδιο κλεισίματος περίπου 150 καταστημάτων έως το 2026, έχοντας ήδη προχωρήσει σε απολύσεις.

Ένας βασικός λόγος ήταν η αδύναμη ζήτηση, ενώ τα αυξημένα μη εξυπηρετούμενα υπόλοιπα πιστωτικών καρτών έδειχναν οικονομική πίεση ιδιαίτερα στα χαμηλότερα και μεσαία εισοδήματα. (reuters.com)

Και εδώ βρίσκεται ίσως το πιο σημαντικό σημείο.

Οι εταιρείες δεν κόβουν μόνο επειδή διοικήθηκαν άσχημα.

Κάποιες κόβουν επειδή ο καταναλωτής δεν αντέχει πια.

Το πραγματικό ντόμινο

Ας υποθέσουμε ότι ένα εργοστάσιο αυτοκινήτων κλείνει.

Χάνονται 5.000 θέσεις.

Αλλά δεν είναι 5.000.

Υπάρχουν προμηθευτές.

Υπεργολάβοι.

Καθαρισμός.

Security.

Μεταφορές.

Εστιατόρια.

Βενζινάδικα.

Σπίτια που νοικιάζονται στους εργαζόμενους.

Μικρά καταστήματα.

Σχολεία.

Δήμοι.

Τράπεζες.

Ένας μεγάλος εργοδότης μπορεί να συντηρεί οικονομικά μια ολόκληρη περιοχή.

Όταν φεύγει, δεν χάνεται μόνο μια εταιρεία.

Μπορεί να αδειάσει μια πόλη.

Αυτό ζει ήδη η Skellefteå της Σουηδίας μετά την κατάρρευση της Northvolt. Ο ίδιος ο δήμαρχος προειδοποίησε ότι οι συνέπειες δεν αφορούν μόνο την πόλη αλλά τη Σουηδία και την Ευρώπη. (reuters.com)

Γιατί συμβαίνουν όλα μαζί;

Δεν υπάρχει ένας μόνο λόγος.

Υπάρχουν πολλοί που συγκρούονται ταυτόχρονα.

Υψηλό κόστος ενέργειας.

Υψηλά επιτόκια και ακριβότερος δανεισμός.

Ακρίβεια.

Αδύναμη κατανάλωση.

Γεωπολιτικοί πόλεμοι.

Εμπορικοί δασμοί.

Υπερχρέωση.

Κινέζικος βιομηχανικός ανταγωνισμός.

Ηλεκτροκίνηση.

Τεχνητή νοημοσύνη.

Αυτοματοποίηση.

Υπερπροσφορά σε ορισμένους κλάδους.

Αλλαγή καταναλωτικών συνηθειών.

Και πάνω από όλα:

μια τεράστια ανακατανομή του ποιος παράγει τι και σε ποιο μέρος του κόσμου.

Η Ευρώπη βρίσκεται στο κέντρο της καταιγίδας

Για δεκαετίες η Ευρώπη στηρίχθηκε σε ένα μοντέλο:

φθηνή ενέργεια,

ισχυρή γερμανική βιομηχανία,

κινεζική αγορά για εξαγωγές,

αμερικανική ασφάλεια,

και πολύ υψηλού επιπέδου βιομηχανική τεχνογνωσία.

Σήμερα σχεδόν κάθε κομμάτι αυτού του μοντέλου πιέζεται.

Η γερμανική χημική βιομηχανία εξακολουθεί να παράγει περίπου 20% λιγότερο σε σχέση με το 2021 και λειτουργεί με χαμηλή χρησιμοποίηση δυναμικότητας, παρά τη βελτίωση του κλίματος το καλοκαίρι του 2026. Οι εταιρείες εξακολουθούν να σχεδιάζουν περικοπές προσωπικού. (reuters.com)

Αυτό είναι πολύ μεγαλύτερο θέμα από μια Volkswagen.

Είναι θέμα ευρωπαϊκής παραγωγικής ισχύος.

Άρα έρχεται παγκόσμιο κραχ;

Εδώ χρειάζεται ψυχραιμία.

Τα στοιχεία δεν αποδεικνύουν σήμερα ότι ένα παγκόσμιο κραχ τύπου 1929 ή 2008 είναι βέβαιο ή άμεσο.

Το ΔΝΤ εξακολουθεί να προβλέπει παγκόσμια ανάπτυξη περίπου 3% για το 2026 και 3,4% για το 2027. (imf.org)

Η Παγκόσμια Τράπεζα είναι πιο απαισιόδοξη και προβλέπει μόλις 2,5% για το 2026, το χαμηλότερο επίπεδο ανάπτυξης μετά την περίοδο της COVID-19, κυρίως εξαιτίας της ενεργειακής και γεωπολιτικής κρίσης. (worldbank.org)

Ο ΟΟΣΑ επίσης βλέπει επιβράδυνση και σοβαρούς κινδύνους από ενέργεια, γεωπολιτικές εντάσεις και πληθωρισμό. (oecd.org)

Άρα η λέξη «κραχ» σήμερα δεν είναι πρόβλεψη.

Είναι ερώτημα.

Και ίσως προειδοποίηση.

Γιατί τα κραχ δεν ξεκινούν τη μέρα που καταρρέει το χρηματιστήριο

Ξεκινούν πολύ νωρίτερα.

Όταν μια επιχείρηση κόβει προσωπικό.

Μετά μια δεύτερη.

Μετά μια τρίτη.

Όταν οι παραγγελίες πέφτουν.

Όταν οι επενδύσεις καθυστερούν.

Όταν η παραγωγική δυναμικότητα περισσεύει.

Όταν ο εργαζόμενος φοβάται.

Όταν σταματά να καταναλώνει.

Όταν η επιχείρηση βλέπει λιγότερη ζήτηση και κόβει πάλι.

Αυτό είναι ο φαύλος κύκλος:

φόβος,

μικρότερη κατανάλωση,

μικρότερη παραγωγή,

απολύσεις,

ακόμη μεγαλύτερος φόβος.

Και κάποια στιγμή μια οικονομία μπορεί να περάσει από επιβράδυνση σε κρίση.

Η μεγαλύτερη αλλαγή όμως μπορεί να μην είναι το κραχ

Μπορεί να είναι κάτι ακόμη βαθύτερο.

Η αντικατάσταση ολόκληρου του οικονομικού μοντέλου.

Από εργοστάσια με δεκάδες χιλιάδες ανθρώπους σε εργοστάσια γεμάτα αυτοματισμούς.

Από γραφεία με χιλιάδες υπαλλήλους σε ομάδες εκατοντάδων με AI.

Από ευρωπαϊκή βιομηχανία σε φθηνότερη ασιατική παραγωγή.

Από παραδοσιακά καταστήματα σε ηλεκτρονικές πλατφόρμες.

Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και αν δεν έρθει ένα θεαματικό κραχ, μπορεί να έρθει κάτι εξίσου επώδυνο:

μια μακρά περίοδος κατά την οποία εκατομμύρια άνθρωποι θα ανακαλύψουν ότι οι δουλειές πάνω στις οποίες έχτισαν τη ζωή τους απλώς δεν χρειάζονται πλέον στον ίδιο αριθμό.

Και τότε το μεγάλο ερώτημα δεν είναι τι θα γίνει με τη Volkswagen

Είναι τι θα γίνει με τον άνθρωπο.

Τι θα κάνει ο 50χρονος εργάτης όταν κλείσει το εργοστάσιο;

Τι θα κάνει ο 45χρονος υπάλληλος όταν η AI κάνει τη μισή δουλειά του;

Πού θα πάνε δεκάδες χιλιάδες οδηγοί, λογιστές, αναλυτές, διοικητικοί υπάλληλοι και εργάτες όταν οι εταιρείες αποφασίζουν ότι χρειάζονται λιγότερους;

Ποιος θα καταναλώνει τα προϊόντα της οικονομίας όταν όλο και περισσότεροι εργαζόμενοι ζουν με μικρότερο εισόδημα και μεγαλύτερη ανασφάλεια;

Αυτό είναι το σημείο όπου το οικονομικό πρόβλημα γίνεται κοινωνικό.

Και μετά πολιτικό.

Ίσως λοιπόν να μην έχουμε μπει ακόμη στο κραχ

Αλλά σίγουρα έχουμε μπει στην εποχή της μεγάλης αναδιάρθρωσης.

Volkswagen.

Nissan.

Stellantis.

Thyssenkrupp.

Northvolt.

Bosch.

Amazon.

UPS.

Meta.

BP.

Macy's.

Διαφορετικοί κλάδοι.

Διαφορετικές χώρες.

Διαφορετικές αιτίες.

Αλλά το ίδιο αποτέλεσμα επαναλαμβάνεται συνεχώς:

λιγότερες θέσεις,

λιγότερη παραγωγική δυναμικότητα,

κλεισίματα,

αυτοματοποίηση,

συγκέντρωση,

περικοπή κόστους.

Μπορεί όλα αυτά να αποδειχθούν απλώς η επώδυνη μετάβαση σε μια νέα οικονομία.

Μπορεί όμως να είναι και τα πρώτα κομμάτια ενός πολύ μεγαλύτερου ντόμινο.

Και αυτό θα είναι το πραγματικό τεστ.

Γιατί το επόμενο μεγάλο κραχ, αν έρθει, μπορεί να μη ξεκινήσει από μια τράπεζα όπως το 2008.

Μπορεί να ξεκινήσει από τα εργοστάσια.

Από τις απολύσεις.

Από την τεχνητή νοημοσύνη.

Από την ενέργεια.

Από τον καταναλωτή που σταμάτησε να καταναλώνει.

Και όταν όλα αυτά συναντηθούν την ίδια στιγμή, τότε ίσως ανακαλύψουμε ότι η αντίστροφη μέτρηση είχε ξεκινήσει πολύ πριν εμφανιστούν οι πρώτοι κόκκινοι αριθμοί στα χρηματιστήρια.

Το ερώτημα λοιπόν δεν είναι:

«Κατέρρευσε σήμερα η παγκόσμια οικονομία;»

Όχι.

Το ερώτημα είναι πολύ πιο ανησυχητικό:

Όταν μερικές από τις ισχυρότερες επιχειρήσεις του πλανήτη κόβουν δεκάδες χιλιάδες ανθρώπους, κλείνουν εγκαταστάσεις και επανεξετάζουν ολόκληρη την παραγωγή τους, βλέπουμε μια προσωρινή διόρθωση;

Ή βλέπουμε ήδη τα πρώτα λεπτά της αντίστροφης μέτρησης μιας πολύ μεγαλύτερης οικονομικής κρίσης;

Πίστευε και μη, ερεύνα.

Δες την Πραγματικότητα.